Thông tin được các diễn giả nhấn mạnh tạidiễn đàn "Tái cấu trúc doanh nghiệp và M&A Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình" do Hiệp hội Mua bán và Sáp nhập Doanh nghiệp Việt Nam (VMAA) tổ chức vào ngày 27/6 tại Hà Nội.

Giai đoạn mới của thị trường M&A

Tại diễn đàn "Tái cấu trúc doanh nghiệp và M&A Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình" diễn ra ngày 27/6 tại Hà Nội, bà Phạm Thùy Dương - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Mua bán và Sáp nhập Doanh nghiệp Việt Nam (VMAA) cho biết, sau gần 40 năm đổi mới, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về năng suất, chất lượng tăng trưởng, hiệu quả phân bổ nguồn lực và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đặc biệt, tái cấu trúc cần được nhìn nhận như một chiến lược phát triển dài hạn. Hoạt động này không chỉ là cắt giảm chi phí hay sắp xếp lại bộ máy, mà là quá trình làm mới doanh nghiệp, tối ưu nguồn lực, nâng cao hiệu quả vận hành, tăng sức chống chịu và chuẩn bị nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Song hành với tái cấu trúc, hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A) ngày càng khẳng định vai trò là công cụ quan trọng để tái phân bổ nguồn lực, mở rộng quy mô, thu hút vốn đầu tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hình thành những doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh ở tầm khu vực và quốc tế.

"M&A không chỉ là sự chuyển giao cổ phần, tài sản hay quyền kiểm soát, mà còn là sự kết nối giữa tầm nhìn và nguồn lực, giữa cơ hội và năng lực triển khai, giữa doanh nghiệp cần tái cấu trúc với nhà đầu tư có khả năng tạo ra giá trị mới. Khi được thực hiện minh bạch, chuyên nghiệp và đúng chuẩn mực, M&A sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam lớn hơn, mạnh hơn và đi xa hơn", bà Dương nhấn mạnh.

Cũng theo bà Dương, thị trường M&A Việt Nam đang bước sang giai đoạn mới, không chỉ mua bán tài sản mà hướng tới kiến tạo giá trị, xây dựng niềm tin và phát triển bền vững.

Từ góc độ doanh nghiệp, Tiến sĩ Phạm Đình Đoàn - Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái cho rằng hoạt động M&A cũng giống như mua bán sản phẩm hay dịch vụ, nhưng đây là mối quan hệ hợp tác lâu dài với mức độ gắn kết rất cao. Nhiều người ví M&A giống như một cuộc hôn nhân bởi sau khi kết hợp, các bên sẽ cùng đồng hành trong một chặng đường dài.

“Thực tế cho thấy chỉ khoảng 30% các thương vụ M&A thành công, khoảng 40% đạt kết quả ở mức trung bình và gần 30% thất bại. Điều đó cho thấy M&A không hề đơn giản. Nếu doanh nghiệp không đủ năng lực, thiếu minh bạch hoặc không có tư duy đúng thì rất khó thành công”, Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái nêu.

Theo ông Đoàn, doanh nghiệp muốn thành công trong M&A phải sẵn sàng công khai thông tin, xây dựng uy tín bằng sự trung thực và chân thành, bởi đây là những giá trị mà các nhà đầu tư chiến lược đặc biệt coi trọng.

Mục tiêu của doanh nghiệp không chỉ là tạo ra lợi nhuận ngắn hạn mà phải không ngừng gia tăng giá trị để nâng cao định giá trong dài hạn. M&A là công cụ giúp doanh nghiệp huy động nguồn lực, học hỏi kinh nghiệm quản trị và tạo bước phát triển mới, giống như một "cuộc chạy tiếp sức" để vươn lên tầm quốc tế.

Từ kinh nghiệm thực hiện nhiều thương vụ M&A, người đứng đầu Tập đoàn Phú Thái cho rằng yếu tố quyết định thành công không nằm ở tài sản hay lợi nhuận mà ở con người. Trong quá trình thẩm định, các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm đến tư duy, đạo đức, năng lực của người đứng đầu và đội ngũ lãnh đạo. Vì vậy, doanh nghiệp muốn nâng cao giá trị cần coi tri thức, uy tín và năng lực quản trị của người lãnh đạo là tài sản cốt lõi.

Cần hệ sinh thái M&A minh bạch, chuyên nghiệp

Cùng góc nhìn về M&A, Luật sư Nguyễn Văn Thái - Phó Chủ tịch VMAA đánh giá, thị trường M&A Việt Nam vẫn còn nhiều khoảng trống về thông tin, dữ liệu, tiêu chuẩn nghề nghiệp, chất lượng tư vấn, năng lực thẩm định, cơ chế kết nối thương vụ, quản trị sau sáp nhập và phòng ngừa tranh chấp.

Nhiều thương vụ không thành công không chỉ do thiếu thông tin đáng tin cậy mà còn vì doanh nghiệp chưa chuẩn bị đầy đủ về nghiệp vụ M&A, chưa xác định đúng tiêu chí đánh giá, chưa thiết kế được cấu trúc giao dịch phù hợp với đặc thù doanh nghiệp và môi trường pháp lý Việt Nam. Bên cạnh đó, việc chưa kiểm soát tốt các rủi ro về pháp lý, tài chính, thuế, quản trị, nhân sự và văn hóa doanh nghiệp sau sáp nhập cũng khiến nhiều thương vụ không đạt được giá trị kỳ vọng.

Giá trị của một thương vụ M&A không nằm ở việc ký kết thành công mà ở chất lượng giao dịch, tính minh bạch của thông tin, khả năng kiểm soát rủi ro và hiệu quả vận hành sau sáp nhập. Một thương vụ thành công phải tạo ra giá trị mới, giúp doanh nghiệp mạnh hơn, nhà đầu tư yên tâm hơn và các bên liên quan đều được hưởng lợi.

"Trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cần vốn mà cần tầm nhìn; không chỉ cần cơ hội mà cần năng lực thực thi; không chỉ cần tăng trưởng mà cần quản trị. Doanh nghiệp cũng không chỉ cần những thương vụ riêng lẻ mà cần một hệ sinh thái M&A đủ minh bạch, chuyên nghiệp và đáng tin cậy", ông Thái chia sẻ.

VMAA được hình thành với một sứ mệnh rõ ràng: trở thành nền tảng kết nối tin cậy giữa doanh nghiệp, nhà đầu tư và các chủ thể khác trong hệ sinh thái M&A; thúc đẩy chuẩn mực nghề nghiệp, nâng cao chất lượng thị trường và góp phần đưa M&A trở thành một động lực quan trọng cho quá trình tái cấu trúc, phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Dưới góc nhìn chuyên gia, Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa - Thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách Tài chính của Chính phủ cho biết, tại Việt Nam, hoạt động M&A vẫn gặp nhiều rào cản về tài chính khi các ngân hàng còn thận trọng trong việc cho vay. Do đó, doanh nghiệp cần tận dụng các dịch vụ tư vấn về pháp lý, tài chính và tìm kiếm nguồn vốn, nhưng đó mới chỉ là điều kiện cần. Quan trọng hơn là phải xác định đúng hướng tái cấu trúc.

Ông đề xuất bốn hướng tái cấu trúc trọng tâm. Thứ nhất, tái cấu trúc sản phẩm thông qua chuyển đổi số, lấy dữ liệu làm nền tảng để tối ưu quản trị, chiến lược và quy trình vận hành. Thứ hai, xanh hóa sản phẩm và sản xuất nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn mới về vốn, tín dụng và thị trường quốc tế.

Thứ ba, đổi mới quản trị, chuyển từ mô hình quản trị gia đình sang quản trị hiện đại, minh bạch để nâng cao hiệu quả hoạt động. Thứ tư, coi marketing là nhiệm vụ của toàn doanh nghiệp; mọi quy trình cần được số hóa và mọi nhân sự đều phải hướng tới mục tiêu chung là phục vụ khách hàng và bán hàng.

Theo TS Lê Xuân Nghĩa, đây là bốn trụ cột quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam tái cấu trúc thành công, nâng cao sức cạnh tranh và thích ứng với bối cảnh phát triển mới.