Cuối tháng 6/2026, VPBank ký khoản vay hợp vốn quốc tế trị giá 1,44 tỷ USD. Một tháng sau, HDBank hoàn tất khoản vay xã hội hợp vốn 721 triệu USD. Chỉ riêng hai giao dịch này đã đưa lượng vốn mà hai ngân hàng huy động từ các định chế nước ngoài lên hơn 2,16 tỷ USD. Cùng lúc, Tổng giám đốc Techcombank Jens Lottner cho biết ngân hàng đang tìm kiếm khoản vay nước ngoài khoảng 1 tỷ USD và chờ phê duyệt của cơ quan quản lý.

Đây không đơn thuần là những thương vụ riêng lẻ. Các ngân hàng tư nhân lớn của Việt Nam đang ngày càng sử dụng thị trường vốn quốc tế như một phần thường xuyên hơn trong chiến lược huy động vốn, bên cạnh tiền gửi dân cư, doanh nghiệp và phát hành giấy tờ có giá trong nước.

Những khoản vay tỷ USD

VPBank hiện là trường hợp thể hiện rõ nhất xu hướng này. Khoản vay được ngân hàng ký ngày 30/6 có quy mô ban đầu 1,2 tỷ USD, nhưng sau quá trình hợp vốn đã được nâng lên 1,44 tỷ USD, tương đương khoảng 37.900 tỷ đồng, với kỳ hạn ba năm.

Đây cũng là khoản vay hợp vốn đầu tiên của VPBank được cấu trúc theo hình thức sustainability-linked loan – khoản vay liên kết bền vững. Các điều khoản tài chính gắn với việc ngân hàng thực hiện những mục tiêu về mở rộng tín dụng cho các lĩnh vực xanh và xã hội.

SMBC, cổ đông chiến lược của VPBank, đóng vai trò điều phối, thu xếp, bảo lãnh phát hành và dựng sổ, đại lý khoản vay đồng thời là điều phối viên bền vững. Nhóm 15 tổ chức tài chính giữ vai trò thu xếp chính còn có ANZ, Cathay United Bank, Commerzbank, CTBC Bank, Mashreq, Standard Chartered, HSBC, OCBC, First Abu Dhabi Bank và National Bank of Kuwait. Sau quá trình roadshow tại Singapore và Đài Loan, giao dịch còn thu hút thêm 19 định chế tài chính quốc tế tham gia.

Nhưng khoản 1,44 tỷ USD năm nay thực tế chỉ là chương mới nhất trong chuỗi huy động vốn quốc tế của VPBank. Năm 2025, ngân hàng đã huy động khoản vay hợp vốn quốc tế 1,56 tỷ USD, mức cao nhất của VPBank tại thời điểm đó, đồng thời phát hành 300 triệu USD trái phiếu bền vững quốc tế. Theo VPBank, tổng lượng vốn huy động trên thị trường quốc tế trong năm 2025 đạt khoảng 2,36 tỷ USD.

Trước đó, riêng trong năm 2024, VPBank đã thực hiện hàng loạt thương vụ như khoản vay 35 triệu USD kỳ hạn 5 năm từ FMO, khoản vay hợp vốn 400 triệu USD kỳ hạn ba năm do SMBC cùng một số ngân hàng quốc tế thu xếp, khoản vay song phương 300 triệu USD kỳ hạn bảy năm từ Cơ quan Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC), hạn mức tín dụng tối đa 150 triệu USD với Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) dành cho các dự án năng lượng tái tạo.

Theo công bố của VPBank, trước thương vụ 1,44 tỷ USD mới nhất, ngân hàng đã huy động gần 5,2 tỷ USD nguồn vốn bền vững từ thị trường quốc tế.

HDBank cũng đang tăng tốc theo hướng tương tự. Ngày 30/7, ngân hàng ký khoản Social Loan – khoản vay xã hội hợp vốn quốc tế – trị giá 721 triệu USD, cao hơn khoảng 60% so với kế hoạch ban đầu khoảng 450 triệu USD. Giao dịch có tổng cộng 21 định chế tài chính quốc tế tham gia; ADB và Standard Chartered là các bên đồng điều phối, trong khi ANZ, Cathay United Bank, Commerzbank, Maybank Securities, MUFG Bank và State Bank of India tham gia thu xếp và dựng sổ.

Nguồn tiền được dành chủ yếu cho doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, đặc biệt là doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Theo HDBank, đây là khoản vay xã hội hợp vốn quốc tế lớn nhất từ trước đến nay do một tổ chức Việt Nam huy động.

Quy mô 721 triệu USD cũng cho thấy bước nhảy đáng kể nếu đặt cạnh các thương vụ trước đó của HDBank. Tháng 7/2025, ngân hàng từng huy động khoản vay hợp vốn quốc tế 215 triệu USD. Cuối năm 2025, HDBank tiếp tục triển khai chương trình 100 triệu USD trái phiếu xanh quốc tế, với sự tham gia của các định chế tài chính phát triển như IFC và BII.

Techcombank cũng không đứng ngoài thị trường vay hợp vốn quốc tế. Ngân hàng này lần đầu huy động 500 triệu USD bằng khoản vay hợp vốn nước ngoài năm 2020, tăng lên 800 triệu USD năm 2021 và tiếp tục lập kỷ lục với 1 tỷ USD năm 2022. Riêng khoản vay năm 2022 gồm các cấu phần kỳ hạn từ ba đến năm năm.

Bởi vậy, kế hoạch huy động thêm 1 tỷ USD mới nhất có thể được xem là sự trở lại của Techcombank với thị trường vốn quốc tế sau vài năm "tạm ngưng".

CEO Jens Lottner cho rằng, khi lãi suất trong nước tăng, vay vốn nước ngoài một lần nữa trở nên hợp lý về mặt kinh tế đối với nhu cầu vốn trung và dài hạn. Ông cũng nhận định nguồn USD hiện tương đối rẻ và thị trường quốc tế vẫn có nhu cầu đối với rủi ro Việt Nam.

Vì sao ngân hàng Việt lại cần vốn ngoại lúc này?

Đằng sau các thương vụ tỷ USD là một bài toán ngày càng rõ nét của hệ thống ngân hàng: tín dụng đang chạy nhanh hơn nguồn vốn huy động trong nước.

Lãi suất tiền gửi dài hạn tại Việt Nam trong tháng 6/2026 đã tăng lên khoảng 5,9 - 7,8%/năm, so với 4,8 - 7,1% cùng kỳ năm trước. Một chuyên gia tư vấn được Reuters dẫn lời cho biết lãi suất của các khoản vay nước ngoài dành cho ngân hàng Việt trong nhiều trường hợp có thể thấp hơn mức ngân hàng phải trả cho tiền gửi trong nước.

Trong khi chi phí đầu vào đi lên, nhu cầu tín dụng lại chưa có dấu hiệu giảm. Ngân hàng Nhà nước đặt định hướng tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 khoảng 15%, thấp hơn đáng kể so với tốc độ năm trước. Tuy nhiên, đến cuối tháng 6, dư nợ tín dụng đã tăng hơn 18% so với cùng kỳ.

Fitch Ratings dự báo tín dụng toàn hệ thống có thể tăng khoảng 18% trong cả năm, đồng thời cảnh báo tăng trưởng tín dụng nhanh hơn tiền gửi đang làm thanh khoản thắt chặt và thu hẹp biên lãi ròng của các ngân hàng.

Theo số liệu của SSI, dù tiền gửi đã tăng nhanh hơn trong quý II, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi của hệ thống vẫn ở mức cao 102,4%. Áp lực còn lớn hơn khi các ngân hàng được kỳ vọng đóng vai trò chính trong việc cung cấp nguồn lực cho chương trình đầu tư hạ tầng khoảng 200 tỷ USD và hỗ trợ tham vọng duy trì tăng trưởng kinh tế ít nhất 10% mỗi năm đến năm 2030.

Trong bối cảnh đó, vay quốc tế có ít nhất hai lợi thế. Thứ nhất, đây là cách để các ngân hàng bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn mà không phải cạnh tranh quá mạnh bằng cách tăng lãi suất tiền gửi trong nước. Thứ hai, các khoản vay hợp vốn, trái phiếu xanh hay vốn từ các định chế phát triển có thể có kỳ hạn dài hơn, phù hợp hơn với những lĩnh vực cần lượng vốn lớn và thời gian hoàn vốn dài như hạ tầng, năng lượng, bất động sản hay tín dụng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, vay bằng USD hoặc ngoại tệ tạo ra rủi ro tỷ giá và rủi ro tái cấp vốn nếu ngân hàng không cân đối tốt tài sản – nguồn vốn. Fitch lưu ý việc đa dạng hóa nguồn vốn là tích cực nếu các ngân hàng phân bổ hợp lý kỳ hạn và phòng ngừa đầy đủ rủi ro ngoại hối, nhưng vay nước ngoài không giải quyết được sự thiếu hụt tiền gửi của hệ thống ngân hàng trong nước.