Doanh nghiệp mới thành lập có mức tăng khả quan so với doanh nghiệp rời bỏ thị trường

Theo ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, trong 8 tháng đầu năm 2026, ngành thuế cấp mới mã số thuế cho 167.637 doanh nghiệp/tổ chức, bằng 89% cùng kỳ năm 2025, trong đó bao gồm 156.478 doanh nghiệp, bao gồm chi nhánh thuộc diện đăng ký thuế liên thông với đăng ký kinh doanh, bằng 108% cùng kỳ năm 2025.

Cũng trong khoảng thời gian này, cơ quan thuế đã hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho 94.991 doanh nghiệp/tổ chức, bằng 209% cùng kỳ năm 2025, trong đó bao gồm 58.384 doanh nghiệp, bao gồm chi nhánh thuộc diện đăng ký thuế liên thông với đăng ký kinh doanh, bằng 143% cùng kỳ năm 2025.

Đáng lưu ý, trong số 94.991 doanh nghiệp/tổ chức đã chấm dứt hiệu lực MST trong 8 tháng đầu năm 2026 nêu trên, bao gồm 23.017 doanh nghiệp/tổ chức đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong năm 2026 số còn lại gần 72.000 là các doanh nghiệp/tổ chức có hồ sơ nộp từ năm 2025 về trước, là các trường hợp được cơ quan thuế xử lý trong Chiến dịch Làm sạch Mã số thuế.

Cũng theo tính toán của cơ quan thuế, chỉ tính riêng từ năm 2024 đến nay, số liệu doanh nghiệp thành lập mới hàng năm so với doanh nghiệp rời khỏi thị trường vẫn khả quan. Cụ thể, năm 2024 số doanh nghiệp gia nhập thị trường nhiều hơn 6 lần so với DN rời khỏi thị trương; con số này là 4,5 lần ở năm 2025 và 6.8 lần tính đến tháng 8/2026.

Giải thích thêm về số hụt 4,5 lần của năm 2025, đại diện Cục Thuế cho biết do tăng số lượng được chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong quá trình sắp xếp địa bàn hành chính 02 cấp.

Ông Mai Sơn cho biết, số liệu theo dõi trên hệ thống quản lý thuế liên quan đến doanh nghiệp, tổ chức được cấp mới, doanh nghiệp, tổ chức rời bỏ thị trường cũng như kết quả xử lý các trường hợp đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế được ngành Thuế thường xuyên cập nhật.

Theo ông, những dữ liệu này cần được đặt trong bức tranh tổng thể của nền kinh tế, bao gồm tăng trưởng kinh tế, tăng trưởng GDP, quy mô nền kinh tế và kết quả thu ngân sách nhà nước. Qua đó có thể nhìn nhận rõ hơn sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp cũng như những nỗ lực của cơ quan thuế trong công tác quản lý, trong đó có chiến dịch làm sạch mã số thuế.

Cụ thể hơn, trong các năm vừa qua, với tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp và NNT vượt qua khó khăn, phục hồi hoạt động sản xuất kinh doanh, Bộ Tài chính trình Chính phủ, Quốc hội ban hành nhiều giải pháp về thuế, đồng thời chỉ đạo cơ quan thuế các cấp đẩy mạnh việc triển khai nhiều chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, tiền thuê đất cho DN và người dân với số tiền hơn nửa triệu tỷ đồng (514 nghìn tỷ).

Với những chính sách hỗ trợ thuế phí có hiệu quả, DN đã vượt qua nhiều khó khăn thử thách và tình hình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp có những cải thiện đáng kể. Điều này có thể nhận thấy thông qua kết quả thu ngân sách nhà nước do cơ quan thuế quản lý qua các năm và 8 tháng đầu năm 2026 đều có mức tăng trưởng khá. Kết quả thu NSNN 8 tháng đầu năm 2026 do cơ quan thuế quản lý ước đạt 1.793.056 tỷ đồng, bằng 79,9% dự toán, tăng 16,7% so với cùng kỳ. Kết quả thu NSNN năm 2025 đạt 130,1% dự toán, tăng 27,6% so với cả năm 2024.

Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”

Công tác xử lý hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế là nhiệm vụ thường xuyên của ngành Thuế. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện cũng gặp các khó khăn về nguồn lực đặc biệt là tình trạng doanh nghiệp ngừng kinh doanh nhưng không thông báo cho cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh. Năm 2026, Cục Thuế đã nâng nhiệm vụ này thành Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, triển khai thống nhất toàn ngành theo Quyết định số 595/QĐ-CT của Cục trưởng Cục Thuế.

Theo ông Mai Sơn mục tiêu của chiến dịch trước hết là xây dựng một cơ sở dữ liệu thuế “đúng, đủ, sạch, sống”, đáp ứng yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia.

Tuy nhiên, việc làm sạch dữ liệu không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật hay quản lý. Ngành Thuế mong muốn sau khi xử lý những tồn tại về mã số thuế, các doanh nghiệp, người nộp thuế đã rời khỏi thị trường nhưng có nhu cầu quay trở lại sẽ có thể khôi phục hoạt động sản xuất, kinh doanh với một địa vị pháp lý rõ ràng.

“Điều chúng tôi mong muốn là sau khi giải quyết được những vấn đề tồn tại hiện nay, doanh nghiệp, người nộp thuế đang ở tình trạng rời bỏ thị trường hoặc bỏ trốn sẽ có cơ hội quay trở lại hoạt động sản xuất, kinh doanh với một địa vị pháp lý trong sạch”, ông Mai Sơn nhấn mạnh.

Để thực hiện mục tiêu này, ngành Thuế đã triển khai nhiều hệ thống, văn bản và cơ sở dữ liệu, đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương và cơ quan công an để xác minh, cập nhật các thông tin liên quan đến doanh nghiệp như địa chỉ, số điện thoại, người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu, cổ đông...

Bên cạnh đó, ngành Thuế tiếp tục thay đổi phương thức quản lý, ứng dụng công nghệ, xây dựng hệ thống quản lý thuế hiện đại và kiểm soát tiến độ giải quyết thủ tục tại cơ quan thuế địa phương bằng các chỉ tiêu, KPI.

Ngoài ra, Cục Thuế đang phối hợp với các cơ quan liên quan để làm rõ trách nhiệm xử lý các trường hợp cá nhân bị giả mạo, sử dụng trái phép thông tin để thành lập doanh nghiệp, theo hướng bảo vệ quyền lợi của cá nhân bị hại và tách bạch với nghĩa vụ của pháp nhân được thành lập trái phép.

Đồng thời, Cục Thuế đang tiếp tục rà soát các vướng mắc về chính sách, nghĩa vụ thuế và chế tài xử phạt, nghiên cứu báo cáo cấp có thẩm quyền các giải pháp phù hợp nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp ở trạng thái 03, 06 sớm hoàn tất nghĩa vụ với ngân sách nhà nước, khôi phục hoạt động hoặc thực hiện chấm dứt hoạt động theo đúng quy định.

Không có sự mâu thuẫn trong số liệu quản lý doanh nghiệp

Tại họp báo, phóng viên đặt vấn đề, theo số liệu Cục Thống kê và Bộ Tài chính công bố, trong 8 tháng đầu năm 2026 có 40,8 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 125% so với cùng kỳ. Riêng tháng 8 có trên 9.600 doanh nghiệp giải thể, tăng 151%. Đây là mức tăng khá đột biến so với các tháng trước. Vậy số doanh nghiệp nói trên có phải là những doanh nghiệp mới gặp khó khăn trong năm 2026 và phải rời khỏi thị trường?

Nhà báo đề nghị Cục Thuế bóc tách số liệu 40,8 nghìn doanh nghiệp này, trong đó có bao nhiêu doanh nghiệp thực sự đang hoạt động, có phát sinh nghĩa vụ thuế rồi thực hiện thủ tục giải thể; bao nhiêu doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ nhiều năm trước và hiện được xử lý trong chiến dịch làm sạch mã số thuế.

Trả lời câu hỏi của phóng viên, ông Nguyễn Đức Huy, Phó Trưởng ban nghiệp vụ, Cục Thuế cho rằng, trước hết cần phân biệt rõ giữa số liệu của cơ quan đăng ký kinh doanh và số liệu do cơ quan thuế quản lý.

Con số 40.800 doanh nghiệp là số liệu do cơ quan đăng ký kinh doanh cung cấp, căn cứ vào các doanh nghiệp đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế theo hình thức liên thông và thực hiện thủ tục giải thể tại cơ quan đăng ký kinh doanh.

Trong khi đó, số liệu của cơ quan thuế có phạm vi rộng hơn, không chỉ bao gồm doanh nghiệp mà còn bao gồm các tổ chức khác như cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, văn phòng đại diện, hợp tác xã và các tổ chức không phải doanh nghiệp thực hiện đăng ký thuế trực tiếp với cơ quan thuế hoặc đăng ký thuế theo hình thức liên thông qua cơ quan đăng ký kinh doanh.

“Vì vậy, số liệu của cơ quan thuế bao giờ cũng sẽ lớn hơn so với số liệu của cơ quan đăng ký kinh doanh do phạm vi đối tượng quản lý rộng hơn”, ông Huy giải thích.

Về con số 40.800 doanh nghiệp, Cục Thuế cũng đã phối hợp rà soát dữ liệu liên thông giữa cơ quan Thuế và ĐKKD và xác định số liệu này bao gồm những doanh nghiệp phát sinh nhu cầu giải thể trong năm 2026 do khó khăn hoặc không còn nhu cầu hoạt động và một bộ phận lớn doanh nghiệp đã thực hiện thủ tục giải thể từ trước năm 2026 nhưng chưa hoàn tất toàn bộ nghĩa vụ liên quan. Để hoàn tất thủ tục giải thể, doanh nghiệp phải xử lý nhiều nghĩa vụ khác nhau với ngân sách nhà nước, người lao động, ngân hàng, cơ quan bảo hiểm, cơ quan Hải quan và các cơ quan, tổ chức có liên quan.

Trong quá trình triển khai chiến dịch làm sạch dữ liệu doanh nghiệp và mã số thuế, các doanh nghiệp này tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan để hoàn tất những nghĩa vụ còn tồn tại, dù hồ sơ giải thể đã được thực hiện từ nhiều năm trước.

Do đó, việc số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tăng trong một thời điểm nhất định không đồng nghĩa toàn bộ số doanh nghiệp đó mới rời khỏi thị trường trong thời gian tương ứng.

Theo ông Huy, 40.800 doanh nghiệp nằm trong tổng số 94.991 doanh nghiệp, tổ chức mà Cục Thuế đã hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Trong số 94.991 trường hợp này, khoảng 23.000 trường hợp phát sinh hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế từ ngày 1/1/2026; hơn 72.000 trường hợp còn lại là những hồ sơ được nộp từ năm 2025 trở về trước nhưng đến nay mới hoàn tất xử lý.

Về kết quả triển khai trong tháng 8, ông Huy cho biết Cục Thuế bắt đầu thực hiện chiến dịch làm sạch mã số thuế từ giữa tháng 5/2026. Trong tháng 8, ngành Thuế tăng cường lực lượng và đã xử lý 26.119 trường hợp doanh nghiệp, tổ chức chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Riêng trong tháng 8, Cục Thuế tiếp nhận khoảng 6.000 trường hợp và đã xử lý ngay trong tháng đối với các trường hợp đủ điều kiện. Ngoài ra, hiện có khoảng 17.000 trường hợp doanh nghiệp đang liên hệ với cơ quan thuế để thực hiện các thủ tục, trong đó có hoàn thành nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước và các nghĩa vụ liên quan.

Làm sạch để doanh nghiệp có thể quay lại thị trường

Trả lời câu hỏi của phóng viên về việc bóc tách số liệu doanh nghiệp quay trở lại thị trường, ông Huy nhấn mạnh, bên cạnh việc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, Cục Thuế cũng hỗ trợ những doanh nghiệp có nhu cầu quay trở lại sản xuất, kinh doanh sau một thời gian gián đoạn, tạm dừng hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Theo số liệu đến hết ngày 31/8/2026, Cục Thuế đã thực hiện thủ tục khôi phục mã số thuế cho 3.554 doanh nghiệp thuộc trạng thái 03 và 06.

Sau khi được khôi phục mã số thuế, các doanh nghiệp này đã thực hiện các thủ tục khai thuế, nộp thuế và quay trở lại hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Huy, đây là một kết quả quan trọng cho thấy chiến dịch làm sạch mã số thuế không chỉ nhằm xử lý những doanh nghiệp không còn hoạt động mà còn hướng tới hỗ trợ những doanh nghiệp thực sự có nhu cầu quay trở lại thị trường.