Ngày 10/10, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội, Tổng hội Xây dựng Việt Nam và Tạp chí Người xây dựng tổ chức diễn đàn "Xây dựng Việt Nam" với chủ đề "Định hình tương lai ngành xây dựng từ chuyển đổi kép" và chương trình Vietnam Construction Awards 2026, với sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế, nhà khoa học và lãnh đạo các doanh nghiệp trong ngành.

Đầu tư công tạo động lực, doanh nghiệp đứng trước cơ hội tăng trưởng

Theo Ban tổ chức, sự kiện đặt ra một vấn đề đáng chú ý đối với cộng đồng doanh nghiệp xây dựng: Trong bối cảnh nhu cầu phát triển hạ tầng tiếp tục tạo động lực cho thị trường, làm thế nào để nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu chi phí và thích ứng với những yêu cầu mới về công nghệ, môi trường và phát triển bền vững?

Tại diễn đàn, TS. Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia, trình bày tham luận về kinh tế, chính sách Việt Nam giai đoạn 2026-2027. Ông chia sẻ, phân tích cơ hội, thách thức và giải pháp đối với ngành xây dựng.

Theo số liệu được tổng hợp từ Viện Nghiên cứu Kinh tế BIDV và công bố tại sự kiện, trong 9 tháng năm 2026, GDP ngành xây dựng tăng 12,22%, đóng góp khoảng 8,25% vào tăng trưởng kinh tế. Số doanh nghiệp xây dựng thành lập mới đạt 14.978 doanh nghiệp, tăng 33% so với cùng kỳ năm trước.

Theo TS. Cấn Văn Lực, những con số này phản ánh sự sôi động của thị trường, đồng thời cho thấy sức hút của lĩnh vực xây dựng trong bối cảnh nền kinh tế phục hồi và các hoạt động đầu tư được thúc đẩy.

Một động lực quan trọng của thị trường là đầu tư công và phát triển kết cấu hạ tầng. Trong 9 tháng năm 2026, giải ngân đầu tư công đạt khoảng 661.800 tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ. Quy mô đầu tư công lớn mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp tham gia xây dựng công trình giao thông, sân bay, cảng biển, công trình năng lượng và hạ tầng đô thị.

"Đối với doanh nghiệp xây dựng, đây là dư địa để mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh, tìm kiếm dự án và phát triển thị trường. Tuy nhiên, cơ hội không đồng nghĩa với tăng trưởng tự động. Khả năng tham gia và duy trì hiệu quả tại các dự án còn phụ thuộc vào năng lực tổ chức thi công, quản lý tiến độ, kiểm soát chất lượng, sử dụng nguồn lực và quản trị chi phí", TS. Cấn Văn Lực phân tích.

Cũng theo ông Lực, trong môi trường cạnh tranh, doanh nghiệp không chỉ cần năng lực thi công mà còn phải chứng minh khả năng đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng công trình, hiệu quả sử dụng vốn và trách nhiệm môi trường. Đây cũng là lý do chuyển đổi số và chuyển đổi xanh ngày càng gắn chặt với chiến lược phát triển của ngành xây dựng.

Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trở thành yêu cầu cạnh tranh

TS. Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam nhấn mạnh vai trò đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, góp phần xây dựng môi trường phát triển lành mạnh, nâng cao năng lực và uy tín của doanh nghiệp xây dựng Việt Nam.

Theo ông, chương trình Vietnam Construction Awards được tổ chức nhằm ghi nhận, tôn vinh những doanh nghiệp tiêu biểu, thương hiệu uy tín có đóng góp tích cực cho ngành xây dựng và nền kinh tế.

Bước sang năm thứ 3, chương trình hướng tới việc đánh giá, ghi nhận công khai, minh bạch những giá trị mà doanh nghiệp, sản phẩm và dịch vụ tạo ra cho thị trường và người tiêu dùng; đồng thời thúc đẩy kết nối, hợp tác và xúc tiến thương mại trong ngành.

Ở góc độ phát triển dài hạn, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang đặt ra yêu cầu thay đổi sâu sắc đối với phương thức hoạt động của doanh nghiệp xây dựng.

Ông Võ Thành Trung, Giám đốc điều hành Công ty CP Kỹ thuật Tân Phát Long, cho rằng ngành xây dựng vốn dựa nhiều vào kinh nghiệm và năng lực của đội ngũ kỹ sư, chuyên gia. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao về tiến độ, chất lượng, chi phí và môi trường, kinh nghiệm cần được hỗ trợ bằng dữ liệu và các công cụ phân tích hiện đại.

"Chúng ta cần biến kinh nghiệm thành dữ liệu, biến dữ liệu thành tri thức, và biến tri thức thành những quyết định tốt hơn", ông Trung nhấn mạnh.

Thực tế này cho thấy chuyển đổi số không nên chỉ được nhìn nhận như việc đầu tư phần mềm hay đưa một số quy trình lên môi trường điện tử. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng kết nối thông tin, nâng cao tính minh bạch trong quản lý dự án, phát hiện sớm rủi ro và hỗ trợ lãnh đạo doanh nghiệp đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Khi thông tin được quản lý đầy đủ và nhất quán, doanh nghiệp có thêm cơ sở để theo dõi tiến độ, kiểm soát chi phí, hạn chế lãng phí nguồn lực và phối hợp hiệu quả hơn giữa các bộ phận. Đây là những yếu tố có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả kinh doanh, đặc biệt với các dự án xây dựng có quy mô lớn và nhiều bên tham gia.

Cùng với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh hướng tới sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm chất thải và hạn chế phát thải trong suốt vòng đời công trình. Hai quá trình này có quan hệ bổ trợ: dữ liệu chính xác giúp doanh nghiệp nhận diện các khâu gây lãng phí, tối ưu phương án thiết kế, tổ chức thi công và quản lý vận hành.

KTS. Nguyễn Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm thiết kế TA1, Công ty CP Tư vấn công nghệ, thiết bị và kiểm định xây dựng (CONINCO) chia sẻ về BIM, GIS và Digital Twin trong phát triển hạ tầng bền vững, từ dữ liệu công trình đến tài sản số, quản lý vòng đời và các sản phẩm, dịch vụ hạ tầng thế hệ mới.

Những nội dung này gợi mở hướng tiếp cận mới đối với việc quản lý công trình: thay vì chỉ tập trung vào giai đoạn thiết kế và thi công, doanh nghiệp có thể hướng tới quản lý thông tin xuyên suốt vòng đời tài sản. Việc ứng dụng công nghệ cần được đặt trong một chiến lược tổng thể, gắn với năng lực nhân sự, quy trình vận hành và mục tiêu kinh doanh cụ thể.

Tuy nhiên, chuyển đổi kép cũng đòi hỏi nguồn lực tài chính, năng lực công nghệ và thời gian để thay đổi phương thức quản trị. Với mỗi doanh nghiệp, bài toán không đơn thuần là lựa chọn công nghệ nào, mà là xác định khâu cần chuyển đổi trước, hiệu quả kỳ vọng và khả năng triển khai phù hợp với điều kiện thực tế.

Hoàn thiện cơ chế, nâng cao năng lực doanh nghiệp

Một trong những nội dung được trao đổi tại diễn đàn là những khó khăn mà doanh nghiệp đang gặp phải trong quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

TS. Đặng Việt Dũng cho rằng, dù đây là xu hướng toàn cầu và đã mang lại hiệu quả, doanh nghiệp vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn. Trong đó, đơn giá và định mức chưa bám sát thực tiễn là vấn đề cần được quan tâm, để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi.

"Đây là vấn đề có ý nghĩa đối với quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ, sử dụng vật liệu mới hoặc triển khai các giải pháp xanh cần được xem xét trong tương quan giữa chi phí ban đầu, hiệu quả vận hành và khả năng đáp ứng các yêu cầu của dự án. Nếu cơ chế, định mức và phương thức đánh giá chưa phản ánh đầy đủ điều kiện thực tế, quá trình chuyển đổi có thể gặp thêm trở ngại", TS. Đặng Việt Dũng chia sẻ.

Bởi vậy, bên cạnh nỗ lực tự thân của doanh nghiệp, việc hoàn thiện cơ chế quản lý, cập nhật các quy định phù hợp với thực tiễn và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh có vai trò quan trọng. Doanh nghiệp cũng cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, đào tạo nhân lực, chuẩn hóa dữ liệu và lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp, thay vì coi chuyển đổi kép là một hoạt động riêng lẻ.

Song song với diễn đàn, chương trình Vietnam Construction Awards 2026 đã công bố các doanh nghiệp được vinh danh tại 8 hạng mục, gồm: Nhà thầu xây dựng chất lượng, uy tín hàng đầu; doanh nghiệp tư vấn xây dựng chất lượng, uy tín hàng đầu; doanh nghiệp xây dựng dẫn dắt ngành;

Doanh nghiệp tiêu biểu trong chuyển đổi số; doanh nghiệp xây dựng đổi mới sáng tạo hiệu quả; doanh nghiệp tiên phong phát triển vật liệu mới, vật liệu tái chế và sản phẩm công nghệ cao; doanh nghiệp xây dựng phát triển bền vững; và doanh nghiệp xây dựng của năm.

Theo Ban tổ chức, việc lựa chọn được thực hiện trên cơ sở xem xét, đánh giá hồ sơ, thành tích, năng lực, uy tín và những đóng góp của các doanh nghiệp tham gia.

Chương trình không chỉ hướng tới ghi nhận thành quả hoạt động mà còn góp phần kết nối doanh nghiệp, chuyên gia và đội ngũ trí thức, tạo cơ hội hợp tác và xúc tiến thương mại. Trong bối cảnh ngành xây dựng đứng trước yêu cầu đổi mới, việc chia sẻ kinh nghiệm và lan tỏa những mô hình hoạt động hiệu quả có thể góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi trong cộng đồng doanh nghiệp.