Đồng chủ trì Diễn đàn có: Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến và các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh - Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tổ chức Diễn đàn, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga - Phó Trưởng Ban Tổ chức Diễn đàn.

Tham dự Diễn đàn có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng; Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu và các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các Bộ trưởng, trưởng ngành; đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan ở Trung ương, Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, lãnh đạo Văn phòng Quốc hội, các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, đại diện lãnh đạo 34 Đoàn đại biểu Quốc hội và lãnh đạo các tỉnh, thành phố, đại diện các hiệp hội, các chuyên gia, cơ sở đào tạo...

Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, giám sát là một trong ba chức năng hiến định của Quốc hội; là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực nhà nước, bảo đảm Hiến pháp và pháp luật được thực thi nghiêm minh; đồng thời là động lực thúc đẩy hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của Nhân dân.

Theo Chủ tịch Quốc hội, những kết quả đạt được thời gian qua là nền tảng quan trọng, nhưng yêu cầu phát triển của đất nước đang đặt ra những đòi hỏi cao hơn đối với hoạt động giám sát của Quốc hội.

Đất nước ta đang triển khai đồng thời nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược; nhiều nhiệm vụ có tính đột phá, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển và quản trị quốc gia.

"Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ. Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới: có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Trên tinh thần đó, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, giám sát không chỉ để xem xét việc đã làm, mà phải góp phần định hình việc cần làm; không chỉ phát hiện hạn chế, mà phải tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển.

"Giá trị cuối cùng của hoạt động giám sát không nằm ở số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị mà ở những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản trị Quốc gia và cải thiện đời sống Nhân dân", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Chọn đúng những vấn đề chiến lược để giám sát, không né tránh, không chạy theo sự vụ

Trong khuôn khổ Diễn đàn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Diễn đàn tập trung làm rõ 4 định hướng lớn:

Thứ nhất, lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề cử tri, Nhân dân đặc biệt quan tâm; không dàn trải, không né tránh, không chạy theo sự vụ.

Thứ hai, gắn chặt hoạt động giám sát với hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật; mọi kiến nghị giám sát phải được chuyển hóa thành sửa đổi chính sách, sửa cái gì, sửa như thế nào, ai sửa, xác định rõ trách nhiệm và tạo chuyển biến thực sự sau giám sát.

Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát trên nền tảng dữ liệu, bằng chứng và công nghệ; từng bước hình thành phương thức giám sát số, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm.

Thứ tư, siết chặt việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, kết quả và theo dõi đến cùng việc thực hiện.

"Tinh thần phải thật rõ: Giám sát phải có trọng tâm; kết luận phải có địa chỉ; kiến nghị phải có thời hạn; trách nhiệm phải được xác định; kết quả phải được đo bằng chuyển biến thực tế", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Tập trung trả lời 3 câu hỏi lớn

Theo Chủ tịch Quốc hội, Diễn đàn hôm nay không chỉ để nhìn lại thực tiễn, mà quan trọng hơn là cùng hình thành tư duy, định hướng và phương thức giám sát mới cho cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu phát huy cao nhất trí tuệ, trách nhiệm và kinh nghiệm thực tiễn; trao đổi thẳng thắn, đi vào trọng tâm, tập trung trả lời ba câu hỏi lớn: Giám sát vấn đề gì để tạo chuyển biến lớn nhất? Giám sát bằng phương thức nào để bảo đảm thực chất nhất? Và làm thế nào để mọi kết luận, kiến nghị giám sát đều được thực hiện đến cùng?

Chủ tịch Quốc hội đề nghị, kết quả của Diễn đàn phải được chắt lọc thành những định hướng, nhiệm vụ và giải pháp có tính khả thi, làm cơ sở xây dựng Định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và tiếp tục hoàn thiện cơ chế tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị các cơ quan thông tấn, báo chí lan tỏa mạnh mẽ tinh thần của Diễn đàn; qua đó góp phần xây dựng nhận thức thống nhất trong cả hệ thống chính trị về yêu cầu đổi mới hoạt động giám sát, vì một nền quản trị quốc gia hiện đại, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả.

"Tôi mong muốn Diễn đàn hôm nay, không chỉ tạo thêm những kiến nghị mới, mà quan trọng hơn là góp phần hình thành một tư duy giám sát mới cho Quốc hội khóa XVI: giám sát để kiến tạo phát triển; giám sát vì hiệu lực quản trị quốc gia; và cao nhất là phục vụ Nhân dân, vì sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.