Trình Quốc hội về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ dự kiến nâng tỷ trọng chi đầu tư phát triển lên khoảng 43% tổng chi, giảm chi thường xuyên còn 50,6%.

Trong đó, chi đầu tư phát triển khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, chi thường xuyên khoảng 2,06 triệu tỷ đồng. So với dự toán năm 2026, tỷ trọng đầu tư phát triển tăng khoảng 7,5 điểm phần trăm, còn thường xuyên giảm khoảng 6,7 điểm phần trăm.

Đây là thay đổi đáng chú ý trong cách phân bổ một ngân sách lớn hơn. Nguồn lực bổ sung sẽ tạo động lực cho doanh nghiệp, từ xây dựng công trình đến cung cấp hạ tầng và dịch vụ số.

Đầu tư tăng nhanh hơn, chi thường xuyên vẫn mở rộng

Nhìn lại dự toán đầu năm giai đoạn 2022-2026, tổng thu ngân sách tăng từ khoảng 1,41 triệu tỷ đồng lên 2,53 triệu tỷ đồng; tổng chi tăng từ khoảng 1,78 triệu tỷ đồng lên 3,16 triệu tỷ đồng.

Sau cú sốc COVID-19, đầu tư công được đẩy mạnh nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế và phát triển hạ tầng. Trong các dự toán ngân sách giai đoạn 2022-2026, chi đầu tư phát triển tăng đáng kể về quy mô.

Cụ thể, dự toán chi đầu tư phát triển tăng từ 526.106 tỷ đồng lên 1.120.227 tỷ đồng trong cùng giai đoạn. Tuy nhiên, tỷ trọng đầu tư trong tổng chi không tăng đều qua từng năm.

Sau khi tăng lên khoảng 35% năm 2023, tỷ trọng này giảm trong hai năm 2024-2025, còn khoảng 31%, trước khi trở lại mức 35,5% trong dự toán năm 2026. Phương án năm 2027 vì thế thể hiện một bước tăng mạnh, thay vì nối dài xu hướng tăng liên tục.

Tính từ số tiền dự kiến, tổng chi năm 2027 cao hơn khoảng 28,8% so với dự toán đầu năm 2026. Trong đó, đầu tư phát triển tăng khoảng 57,1%. Tốc độ mở rộng đầu tư cao hơn kéo tỷ trọng thường xuyên xuống trong tổng chi.

Việc giảm tỷ trọng thường xuyên không đồng nghĩa cắt giảm kinh phí giáo dục, y tế hay an sinh. Tổng số tiền dự kiến cho chi thường xuyên thậm chí tăng khoảng 13,9% so với dự toán năm 2026. Khoản chi này tiếp tục bảo đảm dịch vụ công, tiền lương và các nhiệm vụ thiết yếu, đồng thời có thể dành nguồn lực cho những ưu tiên mới.

So sánh qua các năm cũng cần tính đến thay đổi trong cách bố trí kinh phí tiền lương. Ví dụ năm 2024, dự toán tách riêng 74.048 tỷ đồng cho cải cách tiền lương và chính sách liên quan. Sang năm 2025, dòng chi thường xuyên đã bao gồm kinh phí tăng thêm theo mặt bằng lương mới.

Về nguồn cân đối, tổng thu năm 2027 dự kiến khoảng 3,33 triệu tỷ đồng; bội chi khoảng 740.000 tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP. Quy mô chi mở rộng vì thế đi cùng yêu cầu bảo đảm nguồn thu và sử dụng hiệu quả vốn vay.

Tăng nguồn lực đi cùng tập trung vốn

Trong bối cảnh đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, đầu tư công có thể hỗ trợ nền kinh tế qua hai giai đoạn. Khi công trình thi công, vốn ngân sách tạo nhu cầu xây lắp, vật liệu, thiết bị và lao động. Khi đưa vào sử dụng, công trình có thể cải thiện kết nối, giảm chi phí vận chuyển và mở rộng không gian sản xuất, kinh doanh. Từ đó ngân sách có dư địa tăng trưởng theo sự phát triển của kinh tế xã hội nói chung.

Để đạt tác động dài hạn, quy mô vốn cần đi cùng lựa chọn dự án và tiến độ hoàn thành.

Định hướng này đã được đặt ra trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030. Nghị quyết 27/2026/QH16 yêu cầu bố trí vốn ngân sách tập trung, trọng điểm, giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn 2021-2025.

Với dự toán năm 2027, Kết luận 106 yêu cầu tiết kiệm 5% chi đầu tư công ngay khi phân bổ để bổ sung cho dự án trọng điểm, cấp thiết.

Yêu cầu này hướng tới sắp xếp lại nguồn lực, tránh chia vốn cho quá nhiều công trình cùng lúc. Khi vốn bị chia nhỏ cho quá nhiều công trình, từng dự án có thể thiếu kinh phí để hoàn thành đúng tiến độ, kéo dài thời gian thi công và chậm đưa vào sử dụng.

Việc tăng nguồn lực đầu tư chỉ phát huy tác dụng khi dự án được triển khai và công trình sớm đi vào sử dụng đúng tiến độ đề ra.

Bên cạnh giao thông, định hướng ngân sách năm 2027 ưu tiên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cơ hội cho các doanh nghiệp vì thế có thể mở rộng sang nhóm ngành dữ liệu, phần mềm và dịch vụ công nghệ, trong khi các nhiệm vụ phát triển cao tốc, đường vành đai, cảng biển và đường sắt vẫn tiếp tục được đặt ra.

Động lực cho doanh nghiệp

Ở cấp doanh nghiệp, tác động của các dự án hạ tầng trong giai đoạn trước đã thể hiện qua doanh thu và hợp đồng xây lắp của nhiều doanh nghiệp.

Công ty Cổ phần Đầu tư Hạ tầng Giao thông Đèo Cả (HoSE: HHV) công bố doanh thu xây lắp 9 tháng năm 2026 ước đạt 893 tỷ đồng, tăng 7% cùng kỳ; hợp đồng ký mới hơn 5.300 tỷ đồng. Doanh nghiệp đang tham gia thi công cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, mở rộng cao tốc Cam Lộ - La Sơn và các hạng mục hầm trên tuyến cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn.

Ở phân khúc hạ tầng đô thị, Công ty Cổ phần FECON (HoSE: FCN) được lựa chọn xử lý nền Depot Xuân Đỉnh thuộc tuyến metro số 2 Hà Nội, giá trị gần 200 tỷ đồng, theo công bố tháng 10/2025. Trường hợp này cho thấy nguồn việc còn gắn với năng lực kỹ thuật phù hợp từng loại công trình.

Với doanh nghiệp công nghệ, nhu cầu khu vực công có thể đến từ cả chi đầu tư và chi thường xuyên. Điều này giúp giải thích vì sao tỷ trọng thường xuyên giảm vẫn có thể đi cùng cơ hội cung cấp dịch vụ số.

Công ty TNHH FPT IS, thuộc Công ty Cổ phần FPT (HoSE: FPT), đã trúng gói thuê hạ tầng Cloud và giải pháp an toàn thông tin tích hợp cho Trung tâm Dữ liệu chính của Cục Công nghệ thông tin, Bộ Tư pháp. Gói thầu được phê duyệt đầu tháng 2/2026, giá trị khoảng 116,6 tỷ đồng, thời gian hợp đồng 12 tháng và thuộc nhóm chi thường xuyên.

Trong 9 tháng năm 2026, doanh thu dịch vụ CNTT trong nước của FPT đạt 6.977 tỷ đồng, tăng 29,8% cùng kỳ. FPT cho biết các dự án chuyển đổi số lớn cho Chính phủ và doanh nghiệp đã hỗ trợ tăng trưởng mảng này.

Triển vọng từ đầu tư công còn lan sang chuỗi cung ứng vật liệu. SSI Research kỳ vọng nhu cầu thép xây dựng và xi măng tiếp tục được hỗ trợ trong năm 2027 khi các dự án chuyển sang giai đoạn thi công. Điều này mở thêm thị trường cho nhà sản xuất trong nước, bên cạnh nguồn việc trực tiếp của các nhà thầu.

Trong khi đó, MBS đánh giá triển vọng doanh nghiệp trong chu kỳ đầu tư công 2026-2030 sẽ có sự phân hóa theo loại công trình và thời điểm triển khai. Nguồn việc mở rộng hỗ trợ doanh thu, nhưng hiệu quả kinh doanh còn chịu tác động của giá vật liệu, chi phí vốn và điều khoản hợp đồng. Bước chuyển ngân sách vì thế mở rộng cơ hội cho cả nhà thầu và nhà cung cấp; mức hưởng lợi sẽ rõ dần khi từng dự án được triển khai.

Chủ trương tăng vốn đầu tư công nhưng thu gọn số lượng dự án có thể khiến cạnh tranh giữa các nhà thầu gay gắt hơn. Và để nắm bắt cơ hội, doanh nghiệp cần nâng năng lực thi công, đẩy nhanh tiến độ và ứng dụng công nghệ để tiết giảm chi phí, nâng hiệu quả thực hiện.