60% doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp rào cản

Diễn ra trong hai ngày 17-18/9 tại Hà Nội, hội thảo "APEC về tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hành ESG" do Bộ Công Thương phối hợp với Ban Thư ký APEC tổ chức hội thảo nhằm tạo ra một diễn đàn thiết thực để các nền kinh tế thành viên APEC tăng cường xây dựng năng lực thông qua chia sẻ kinh nghiệm và các điển hình tốt.

Tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp khi tham gia chuỗi cung ứng và thị trường quốc tế.

Phát biểu khai mạc sự kiện, TS Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) nhấn mạnh, những thách thức ngày càng cấp thiết của biến đổi khí hậu và phát triển bền vững đã đưa các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị (ESG) trở thành những nội dung trọng tâm của chương trình nghị sự kinh doanh toàn cầu.

Việc tích hợp ESG có thể giúp doanh nghiệp giảm tác động môi trường, nâng cao trách nhiệm xã hội, củng cố quản trị và tăng khả năng chống chịu, cạnh tranh.

Tuy nhiên, quá trình này đang đặt ra nhiều thách thức, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chi phí triển khai ban đầu cao, nguồn lực hạn chế, thiếu dữ liệu và chuẩn báo cáo thống nhất, khó theo dõi kết quả ESG trong chuỗi cung ứng là những rào cản phổ biến. Bên cạnh đó, việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp cũng không dễ dàng.

TS Rajan Sudesh Ratna - Trưởng và Điều phối viên DAKSHIN - Trung tâm Xuất sắc Toàn cầu Nam, Ấn Độ, cho biết 97% tổng số doanh nghiệp tại các nền kinh tế châu Á là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo ra hơn 950 triệu việc làm. Khoảng 84% doanh nghiệp nhỏ và vừa được khảo sát đã áp dụng ít nhất một thực hành ESG.

Tuy nhiên, 60% doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đang đối mặt với những thách thức đáng kể liên quan đến ESG, trong đó tài chính là một trong những rào cản chính. Dữ liệu phân mảnh, yêu cầu báo cáo trùng lặp, tiêu chuẩn thay đổi và khó khăn trong đo lường phát thải khí nhà kính cũng làm tăng chi phí tuân thủ.

Đơn giản hóa yêu cầu ESG

Theo các chuyên gia, một trong những hướng hỗ trợ quan trọng là xây dựng yêu cầu ESG phù hợp với quy mô và năng lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa, thay vì áp dụng cách tiếp cận tương tự doanh nghiệp lớn.

TS Rajan Sudesh Ratna dẫn ví dụ Malaysia đã áp dụng các hướng dẫn công bố ESG đơn giản hóa cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ông cho rằng cần “đơn giản hóa trước khi bắt buộc”, đồng thời thúc đẩy hài hòa các tiêu chuẩn giữa các nền kinh tế để giảm tình trạng doanh nghiệp phải đáp ứng nhiều bộ yêu cầu khác nhau.

Bà Nguyễn Thị Bích Hường - Trưởng ban Phát triển bền vững, VINASME cho biết khoảng 80% kim ngạch xuất khẩu và 70% nguồn vốn FDI vào Việt Nam đến từ các nền kinh tế APEC. Do đó, ESG đang trở thành một yêu cầu mà doanh nghiệp nhỏ và vừa cần quan tâm nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và thị trường quốc tế.

Theo bà Hường, doanh nghiệp không nhất thiết phải ngay lập tức đạt các tiêu chuẩn ESG ở mức cao, mà cần xác định những vấn đề ESG trọng yếu, yêu cầu của khách hàng và thị trường, sau đó xây dựng lộ trình phù hợp.

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất là dữ liệu. Doanh nghiệp cần rà soát dữ liệu hiện có, xác định khoảng cách giữa thực trạng và yêu cầu, từng bước hoàn thiện hệ thống dữ liệu để phục vụ báo cáo.

Các chuyên gia cũng đề xuất gắn yêu cầu báo cáo ESG với khả năng tiếp cận vốn, chẳng hạn thông qua các khoản vay ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật. Cùng với đó, chính sách cần hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ và nâng cao năng lực đo lường, quản lý phát thải khí nhà kính.

Từ những khó khăn trên, VINASME đã xây dựng “Chương trình hành động hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hành ESG gắn với chuyển đổi số, phát triển doanh nghiệp tiên phong vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030”.

Theo bà Nguyễn Thị Bích Hường, chương trình hướng tới việc giúp doanh nghiệp xác định nhu cầu thực hành ESG, nhận diện các vấn đề trọng yếu và yêu cầu từ khách hàng, thị trường, chuỗi cung ứng.

Doanh nghiệp sẽ được hướng dẫn xây dựng cơ sở dữ liệu, rà soát những dữ liệu đã có, xác định phần còn thiếu và lập báo cáo ESG đầu tiên trên cơ sở hiện trạng. Với doanh nghiệp quy mô nhỏ, việc bắt đầu bằng Excel được xem là giải pháp phù hợp để làm quen với thu thập, phân tích dữ liệu và lập báo cáo, trước khi chuyển sang phần mềm khi dữ liệu và quy mô vận hành lớn hơn.

Lộ trình hỗ trợ cũng bao gồm tự đánh giá hiện trạng, xác định dữ liệu cần theo dõi, thu thập và đo lường các chỉ số, phân tích dữ liệu, thực hiện các giải pháp cải thiện và cuối cùng lập báo cáo cung cấp cho thị trường.

Mục tiêu của hiệp hội không phải là yêu cầu doanh nghiệp nhỏ và vừa lập tức đạt chuẩn ESG ở mức cao, mà từng bước hình thành năng lực, dữ liệu và lộ trình phù hợp để đáp ứng yêu cầu của đối tác, tiếp cận thị trường và hướng tới phát triển bền vững.

Tại sự kiện, khách mời đã đặt câu hỏi và cùng trao đổi với các chuyên gia về xu hướng toàn cầu mới nổi, cùng các cơ hội, thách thức và cơ sở kinh doanh cho việc doanh nghiệp áp dụng ESG.

Theo các diễn giả, việc thiết lập nhận thức chung về ESG sẽ tạo nền tảng cho các thảo luận tiếp theo về chính sách, tài chính, động lực thị trường, công cụ thực tiễn và các quan hệ đối tác cần thiết để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ vừa vừa trên hành trình ESG.

"Tôi tin tưởng rằng những kết quả đạt được từ hội thảo sẽ cung cấp thông tin đầu vào hữu ích cho APEC và nhóm công tác APEC về doanh nghiệp vừa và nhỏ trong quá trình tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng bền vững, bao trùm và có khả năng chống chịu.

Đồng thời góp phần bảo đảm cho các doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và vừa được trang bị đầy đủ năng lực để tham gia và thụ hưởng những lợi ích từ quá trình chuyển đổi hướng tới một nền kinh tế xanh và bền vững cùng nhắc", ông Tô Hoài Nam bày tỏ.