Nhiều năm qua, cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” đã góp phần thay đổi đáng kể nhận thức tiêu dùng trong nước. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, khi thị trường bán lẻ mở rộng nhanh, cạnh tranh không còn dừng ở câu chuyện giá bán mà chuyển sang chất lượng, thương hiệu, tiêu chuẩn xanh và khả năng hiện diện trên nền tảng số, hàng Việt đang đứng trước sức ép lớn hơn nhiều so với giai đoạn trước.

Từ “ưu tiên dùng” sang nâng sức cạnh tranh

Trong kế hoạch triển khai nhiệm vụ năm 2026, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận thấy yêu cầu cấp thiết là phải tạo được “sự lan tỏa lớn trong cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân và người dân”, đồng thời hình thành các kênh trao đổi, kết nối nhằm gia tăng giá trị cho sản phẩm có xuất xứ Việt Nam.

Điểm đáng chú ý là thay vì chỉ dừng ở hoạt động tuyên truyền, kế hoạch năm nay nhấn mạnh nhiều hơn tới việc hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường tiêu thụ và xây dựng thương hiệu Việt.

Theo VCCI, công tác truyền thông về hàng hóa, sản phẩm trong nước cần được triển khai thường xuyên, liên tục trong cộng đồng doanh nghiệp. Các doanh nghiệp hội viên được khuyến khích tăng cường giới thiệu sản phẩm, kết nối đối tác, khách hàng và nâng tỷ lệ sử dụng nguyên vật liệu, hàng hóa sản xuất trong nước.

Trong bối cảnh hàng ngoại giá rẻ tràn mạnh vào thị trường qua các sàn thương mại điện tử, áp lực cạnh tranh đối với doanh nghiệp nội địa ngày càng lớn. Nhiều doanh nghiệp cho rằng khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở sức mua suy giảm mà còn ở việc hàng Việt thiếu hệ sinh thái hỗ trợ đủ mạnh để mở rộng thị trường.

Đây cũng là lý do VCCI đặt trọng tâm vào việc xây dựng các cơ sở dữ liệu, bộ tiêu chuẩn và hệ thống đánh giá doanh nghiệp, sản phẩm Việt nhằm phục vụ cả thị trường nội địa lẫn xuất khẩu.

Một trong những thay đổi đáng chú ý của kế hoạch năm 2026 là cách tiếp cận mới đối với cuộc vận động. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là kêu gọi người dân ưu tiên sử dụng hàng Việt, thì nay trọng tâm dần chuyển sang nâng năng lực cạnh tranh của chính doanh nghiệp Việt.

VCCI cho biết sẽ đẩy mạnh các hoạt động kết nối giao thương giữa doanh nghiệp sản xuất, nhà phân phối và người tiêu dùng; đồng thời thúc đẩy xây dựng thương hiệu Việt, tối ưu chi phí sản xuất, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và chống hàng giả, hàng nhái.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp trong nước hiện không còn thua kém về chất lượng sản phẩm, nhưng lại yếu ở khâu thương hiệu và phân phối. Không ít sản phẩm Việt có chất lượng tốt song khó tiếp cận hệ thống bán lẻ lớn hoặc thiếu khả năng quảng bá trên môi trường số.

Trong khi đó, xu hướng tiêu dùng hiện nay đang thay đổi nhanh. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm tới giá cả mà còn chú trọng yếu tố xanh, minh bạch nguồn gốc và tiêu chuẩn phát triển bền vững. Điều này buộc doanh nghiệp nội phải đầu tư mạnh hơn vào quản trị và đổi mới sản xuất nếu muốn giữ thị phần.

Kế hoạch năm 2026 cũng đề cập việc nghiên cứu xây dựng chuyên trang, website giới thiệu các doanh nghiệp đạt danh hiệu, giải thưởng và tiêu chuẩn chất lượng uy tín của Việt Nam và thế giới.

Động thái này được đánh giá có thể giúp tăng độ nhận diện cho hàng Việt trong bối cảnh niềm tin tiêu dùng ngày càng gắn với yếu tố minh bạch thông tin.

Cần cơ chế hỗ trợ thực chất hơn

Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng để cuộc vận động tạo hiệu quả thực chất, chỉ riêng hoạt động tuyên truyền là chưa đủ.

Áp lực hiện nay đối với doanh nghiệp Việt đến từ nhiều phía như chi phí logistics cao, cạnh tranh giá bán gay gắt, sức mua chưa phục hồi hoàn toàn và sự dịch chuyển nhanh của hành vi tiêu dùng lên nền tảng số.

Trong kế hoạch năm nay, VCCI nhấn mạnh vai trò tham mưu chính sách nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, tạo hành lang pháp lý hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hoạt động của cuộc vận động.

Ngoài ra, việc xây dựng hệ thống đánh giá, xếp hạng doanh nghiệp và sản phẩm cũng được xem là công cụ để hỗ trợ hàng Việt nâng tiêu chuẩn cạnh tranh, nhất là khi xu hướng tiêu dùng xanh và bền vững ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc ở nhiều thị trường.

Một điểm khác được nhấn mạnh là tăng cường giám sát, bảo vệ người tiêu dùng và hỗ trợ giải quyết tranh chấp. Theo VCCI, cần có thêm cơ chế phối hợp với các cơ quan quản lý và tổ chức bảo vệ người tiêu dùng để theo dõi việc tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, tiếp nhận và hòa giải khiếu nại nhanh chóng.

Giới chuyên gia cho rằng đây là yếu tố quan trọng bởi niềm tin thị trường hiện nay không chỉ phụ thuộc vào khẩu hiệu “ưu tiên dùng hàng Việt”, mà còn phụ thuộc vào chất lượng thật, trách nhiệm thật và khả năng bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trong dài hạn, bài toán của hàng Việt không đơn thuần là giữ thị phần trong nước mà còn là xây dựng được thương hiệu quốc gia đủ mạnh để cạnh tranh ở thị trường quốc tế.

Điều này đòi hỏi cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” phải chuyển từ mô hình vận động mang tính phong trào sang cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng chuyên sâu hơn, từ tiêu chuẩn sản phẩm, chuyển đổi số, logistics cho tới xây dựng thương hiệu.

Khi người tiêu dùng ngày càng có nhiều lựa chọn, “ưu tiên” sẽ không còn đến từ tinh thần ủng hộ đơn thuần, mà phải được quyết định bằng chất lượng, giá trị và uy tín của chính hàng Việt trên thị trường.