Sở Giao dịch Chứng khoán TP. HCM (HoSE) vừa công bố danh mục cổ phiếu thành phần chỉ số VN30 trong kỳ cơ cấu tháng 1/2026. Theo đó, cổ phiếu BCM của Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex – CTCP chính thức bị loại khỏi rổ VN30, nhường chỗ cho cổ phiếu VPL của Công ty Cổ phần Vinpearl.

Danh mục dự phòng của chỉ số VN30 gồm 5 cổ phiếu: BSR (Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn), EIB (Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam – Eximbank), GEE (Công ty Cổ phần Điện lực Gelex), MSB (Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam) và REE (Công ty Cổ phần Cơ Điện Lạnh).

Việc BCM rời rổ VN30 đã nằm trong dự đoán của nhiều nhà phân tích, khi cổ phiếu này không đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về giá trị vốn hóa và khối lượng giao dịch. Diễn biến trên tương tự trường hợp của Tập đoàn Bảo Việt (HoSE: BVH) – cổ phiếu bảo hiểm duy nhất từng góp mặt trong VN30. Trong kỳ rà soát quý II, BVH đã bị loại do không đáp ứng yêu cầu về thanh khoản theo bộ nguyên tắc xây dựng chỉ số mới (phiên bản 4.0) của HoSE, và được thay thế bằng cổ phiếu DGC.

Thực tế cho thấy, các cổ phiếu bị loại khỏi rổ VN30 có điểm chung là thuộc nhóm doanh nghiệp Nhà nước với tỷ lệ free-float thấp. Đây được xem là hạn chế lớn của nhóm này, trong bối cảnh tiến trình thoái vốn Nhà nước nhằm giảm tỷ lệ sở hữu, đáp ứng điều kiện công ty đại chúng vẫn còn gặp nhiều điểm nghẽn. Ngay cả cổ phiếu BSR trong danh mục dự phòng VN30 cũng thuộc trường hợp tương tự, với tỷ lệ free-float chỉ khoảng 8%.

Trước thời điểm HoSE công bố kết quả chính thức, các công ty chứng khoán đã đưa ra những dự báo khác nhau về cổ phiếu thay thế BCM. Chẳng hạn, Công ty Chứng khoán BIDV (BSC) từng dự báo BSR sẽ được bổ sung vào rổ VN30 trong kỳ cơ cấu này, qua đó có thể được các quỹ ETF mô phỏng chỉ số VN30 mua thêm khoảng 3,3 triệu cổ phiếu.

Trong khi đó, Mirae Asset Securities lại nghiêng về kịch bản cổ phiếu VPL được bổ sung vào VN30, với ước tính các quỹ ETF sẽ giải ngân mua vào hơn 600.000 cổ phiếu trong đợt cơ cấu.

Theo kết quả công bố của HoSE, VPL chính thức trở thành cổ phiếu tiếp theo của “nhà Vin” góp mặt trong danh mục VN30, bên cạnh các mã VIC, VHM và VRE. Được biết, Công ty Cổ phần Vinpearl đã đưa cổ phiếu VPL trở lại sàn chứng khoán vào ngày 13/5, với hơn 1,8 tỷ cổ phiếu chào sàn HoSE, giá tham chiếu 71.300 đồng/cổ phiếu, qua đó đưa mức định giá doanh nghiệp lên gần 128.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 5 tỷ USD).

Với quy mô vốn hóa này, Vinpearl đã vượt qua nhiều doanh nghiệp lớn, lâu năm trên thị trường như Vinamilk, ACB hay Masan. Trước đó, Vinpearl từng niêm yết trên HoSE vào tháng 1/2008, nhưng hủy niêm yết vào cuối năm 2011 để sáp nhập vào Tập đoàn Vingroup.

Cổ phiếu VPL được cấp margin vào cuối tháng 11, qua đó giúp thanh khoản cải thiện rõ rệt. Sau hơn nửa năm niêm yết, thị giá VPL từng leo lên vùng đỉnh trên 100.000 đồng/cổ phiếu vào đầu tháng 12, trước khi điều chỉnh về quanh mức trên 91.000 đồng/cổ phiếu như hiện nay.

Hiện có 4 quỹ ETF sử dụng chỉ số VN30 làm chỉ số tham chiếu, gồm: DCVFMVN30 ETF, SSIAM VN30 ETF, KIM Growth VN30 ETF và MAFM VN30 ETF. Trong đó, DCVFMVN30 là quỹ có quy mô lớn nhất, với tổng giá trị tài sản ròng đạt hơn 6.440 tỷ đồng (tính đến ngày 28/12).