Sáng 3/2, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét Báo cáo công tác dân nguyện tháng 1/2026, trong đó nội dung liên quan đến quản lý an toàn thực phẩm và việc triển khai Nghị định số 46/2026/NĐ-CP nhận được nhiều ý kiến thảo luận.

Báo cáo tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết sau khi Quốc hội có kiến nghị trong báo cáo công tác dân nguyện tháng 12/2025 về việc khắc phục những bất cập trong quản lý an toàn thực phẩm, đặc biệt sau vụ việc liên quan đến đồ hộp Hạ Long, Chính phủ cùng các bộ, ngành đã vào cuộc quyết liệt. Công tác thanh tra, kiểm tra được tăng cường, nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm đã bị phát hiện và xử lý.

Theo bà Nguyễn Thanh Hải, thực tế kiểm tra cho thấy có những sản phẩm thực phẩm sử dụng hằng ngày như giá đỗ, ốc bươu… chứa hóa chất, gây bức xúc trong dư luận và làm xói mòn niềm tin của người dân đối với hệ thống quản lý an toàn thực phẩm. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách phải hoàn thiện khung khổ pháp lý và siết chặt kỷ cương thực thi.

Bà tán thành việc Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026 và dự kiến trình Quốc hội dự án Luật An toàn vệ sinh thực phẩm (sửa đổi) trong năm 2026 nhằm khắc phục các khoảng trống pháp lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường lưu ý một số vấn đề cần tiếp tục rà soát.

Cụ thể, hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu nông sản và thực phẩm chế biến có thời hạn bảo quản ngắn mang tính đặc thù, yêu cầu quy trình kiểm định, thông quan nhanh chóng. Trong khi đó, Nghị định 46 chưa có quy định chuyển tiếp phù hợp về kiểm định chất lượng đối với các lô hàng đang thực hiện thủ tục hoặc đã ký kết hợp đồng trước thời điểm văn bản có hiệu lực. Nếu không có hướng dẫn kịp thời, nguy cơ ách tắc hàng hóa, phát sinh chi phí cho doanh nghiệp là rất lớn.

Từ thực tiễn này, bà Nguyễn Thanh Hải cho rằng không chỉ riêng Nghị định 46 mà với nhiều luật, nghị định mới ban hành, yêu cầu đặt ra là phải tăng cường giám sát việc xây dựng và ban hành văn bản hướng dẫn thi hành ngay từ giai đoạn chuẩn bị. Văn bản hướng dẫn cần bảo đảm đúng tinh thần của luật, đúng thẩm quyền, không quy định tràn lan hoặc phát sinh thêm điều kiện, thủ tục không cần thiết.

Đặc biệt, phải đánh giá đầy đủ tác động chính sách và thiết kế điều khoản chuyển tiếp phù hợp đối với những lĩnh vực có biến động nhanh, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

“Trong tinh thần đổi mới tư duy lập pháp, luật tập trung quy định những vấn đề cốt lõi, mang tính nguyên tắc; còn các nội dung chi tiết do Chính phủ và cơ quan thực thi tổ chức triển khai. Vì vậy, trách nhiệm giám sát của các cơ quan Quốc hội càng trở nên quan trọng”, bà Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh.

Bà cho biết Ủy ban đã giao bộ phận chuyên môn rà soát, chuẩn bị ý kiến gửi cơ quan chủ trì soạn thảo Nghị định 46/2026 nhằm kịp thời điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp, bảo đảm tính khả thi và không làm phát sinh rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.

Trình bày báo cáo trước đó, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Dương Thanh Bình cho biết Thường trực Ủy ban kiến nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, không để tái diễn các vụ việc gây bức xúc trong dư luận. Đồng thời, cần sớm ban hành văn bản tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến hàng hóa là thực phẩm nhập khẩu để bảo đảm việc triển khai Nghị định 46/2026 được thống nhất, hiệu quả trên phạm vi cả nước.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương đề nghị Chính phủ đánh giá sâu hơn tác động của việc ban hành Nghị định 46/2026, đặc biệt là đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa. Ông nhấn mạnh cần theo dõi sát quá trình thực hiện, rút kinh nghiệm trong việc ban hành nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành luật; chú trọng các quy định về áp dụng pháp luật, điều khoản chuyển tiếp và thời điểm có hiệu lực để tránh khoảng trống hoặc xung đột pháp lý.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan liên quan tăng cường kiểm tra, giám sát việc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật ngay từ khâu soạn thảo, bảo đảm chất lượng, tính đồng bộ và khả thi của hệ thống pháp luật, qua đó củng cố niềm tin của người dân và cộng đồng doanh nghiệp.