USD lấy lại vị thế, Yên và Franc bị thử thách

Những biến động tại Trung Đông đã làm gia tăng tâm lý né tránh rủi ro trên các thị trường tài chính toàn cầu. Khi xung đột địa chính trị leo thang và giá năng lượng tăng mạnh, nhà đầu tư thường tìm đến các tài sản được coi là an toàn nhằm bảo vệ giá trị danh mục.

Tuy nhiên, diễn biến của thị trường trong những ngày gần đây cho thấy các kênh trú ẩn truyền thống đang có phản ứng không đồng nhất. Một số tài sản từng được xem là “nơi trú ẩn mặc định” lại không thu hút dòng tiền như trước, trong khi những tài sản khác bất ngờ nổi lên.

Trong bối cảnh đó, đồng USD đang được đánh giá là tài sản trú ẩn hoạt động hiệu quả nhất trong ngắn hạn.

Chỉ số USD Index, thước đo sức mạnh của đồng bạc xanh so với rổ sáu đồng tiền chủ chốt, đã tăng khoảng 1,5% trong tuần. Đáng chú ý, USD thậm chí tăng giá so với cả yên Nhật và franc Thụy Sĩ, hai đồng tiền vốn thường được hưởng lợi trong các giai đoạn thị trường biến động mạnh.

Diễn biến này đặc biệt đáng chú ý bởi chỉ cách đây chưa lâu, vị thế trú ẩn của USD từng bị đặt dấu hỏi. Hồi tháng 4/2025, đồng bạc xanh suy yếu khi thị trường chứng khoán giảm mạnh sau những căng thẳng thương mại liên quan đến thuế quan, khiến nhiều nhà đầu tư nghi ngờ về khả năng phòng vệ của đồng tiền này.

Dữ liệu dòng tiền cho thấy nhu cầu hiện tập trung chủ yếu vào tiền mặt USD ngắn hạn, thay vì các tài sản tài chính khác định giá bằng đồng tiền này. Điều đó phản ánh tâm lý ưu tiên thanh khoản của nhà đầu tư trong giai đoạn bất ổn.

Một yếu tố khác hỗ trợ đồng USD là vị thế của Mỹ trên thị trường năng lượng toàn cầu. Hiện nay, Mỹ đã trở thành quốc gia xuất khẩu ròng năng lượng, vì vậy những cú sốc khiến giá dầu tăng mạnh có thể mang lại lợi ích tương đối cho nền kinh tế Mỹ.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng vai trò trú ẩn của USD vẫn phụ thuộc vào từng bối cảnh cụ thể.

Ông James Lord, Giám đốc chiến lược ngoại hối tại Morgan Stanley, nhận định rằng sự bất định trong chính sách kinh tế và tài khóa của Mỹ trong thời gian qua đã phần nào làm suy giảm đặc tính trú ẩn truyền thống của đồng tiền này.

Trong khi đó, các đồng tiền từng được xem là “nơi trú ẩn an toàn truyền thống” lại đang chịu sức ép. Franc Thụy Sĩ và yên Nhật lần lượt giảm khoảng 1,2% và 0,8% trong tuần, trái ngược với xu hướng thường thấy trong các giai đoạn khủng hoảng.

Theo ông Justin Onuekwusi, Giám đốc đầu tư tại St. James's Place, yên Nhật vẫn có lợi thế nhất định về mặt định giá và có thể đóng vai trò bảo vệ danh mục đầu tư trong môi trường bất ổn. Tuy nhiên, triển vọng của đồng tiền này đang chịu thêm rủi ro khi xuất hiện những tranh luận chính trị về khả năng tiếp tục nâng lãi suất tại Nhật Bản.

Đối với franc Thụy Sĩ, triển vọng tăng giá cũng có thể bị hạn chế bởi lập trường của Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ, cơ quan này đã nhiều lần phát tín hiệu sẵn sàng can thiệp thị trường để ngăn đồng franc tăng giá quá mạnh.

Theo các chuyên gia của Goldman Sachs, nguy cơ can thiệp như vậy có thể làm suy yếu vai trò trú ẩn của đồng tiền này trong giai đoạn biến động hiện nay.

Cổ phiếu, trái phiếu chính phủ không còn hấp dẫn

Không chỉ thị trường tiền tệ, các kênh đầu tư phòng thủ khác như trái phiếu chính phủ và cổ phiếu phòng thủ cũng đang cho thấy dấu hiệu suy giảm sức hút.

Trong các cuộc khủng hoảng địa chính trị trước đây, trái phiếu chính phủ, đặc biệt là trái phiếu của các nền kinh tế phát triển, thường thu hút dòng tiền lớn từ nhà đầu tư tìm kiếm sự an toàn. Tuy nhiên, lần này xu hướng đó không diễn ra rõ rệt.

Thay vì tập trung vào vai trò trú ẩn, nhà đầu tư đang giao dịch trái phiếu chủ yếu dựa trên triển vọng lạm phát và chính sách tài khóa. Điều này khiến thị trường trái phiếu phản ứng khác với quy luật truyền thống.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm, chuẩn tham chiếu của khu vực đồng euro, đã tăng thêm khoảng 14 điểm cơ bản trong tuần. Động thái này cho thấy áp lực bán trái phiếu gia tăng, thay vì dòng tiền đổ vào như trong các giai đoạn bất ổn trước đây.

Một trong những nguyên nhân chính là những lo ngại về tài khóa. Việc Đức nới lỏng quy định “phanh nợ”, cùng với triển vọng các chính phủ tăng vay nợ để hỗ trợ nền kinh tế, đang khiến nhà đầu tư thận trọng hơn với trái phiếu chính phủ.

Ông Bryn Jones, Giám đốc mảng thu nhập cố định tại Rathbones, cho rằng trái phiếu Đức vẫn được coi là khoản đầu tư chất lượng cao. Tuy nhiên, nếu các chính phủ tiếp tục tăng vay nợ, nhà đầu tư sẽ trở nên dè dặt hơn khi nắm giữ trái phiếu dài hạn.

Trong khi đó, cổ phiếu phòng thủ cũng không phát huy được vai trò bảo vệ danh mục như thường thấy. Thông thường, trong các giai đoạn thị trường biến động, những ngành như tiện ích hoặc hàng tiêu dùng thiết yếu có xu hướng giảm ít hơn so với toàn thị trường.

Tuy nhiên, trong tuần này, nhóm tiện ích và tiêu dùng thiết yếu thuộc chỉ số S&P 500 lần lượt giảm khoảng 1% và 2,8%, trong khi toàn bộ chỉ số S&P 500 gần như đi ngang.

Tại châu Âu, cổ phiếu tiện ích giảm khoảng 3% và nhóm tiêu dùng thiết yếu giảm 4,5%, so với mức giảm 3% của chỉ số STOXX 600.

Một phần nguyên nhân là các cổ phiếu phòng thủ đã tăng mạnh trước đó. Trước khi xung đột bùng phát, nhiều nhà đầu tư đã đẩy mạnh mua các tài sản được xem là “hữu hình” như hạ tầng, công nghiệp hoặc năng lượng.

Trong bối cảnh lãi suất toàn cầu vẫn ở mức cao, các chuyên gia cho rằng nhà đầu tư cần thận trọng hơn với mức định giá của các cổ phiếu phòng thủ, bởi lợi thế phòng vệ của chúng có thể không còn rõ ràng như trước.

Vàng giữ vững vị thế trú ẩn

Trong khi nhiều tài sản phòng thủ khác có diễn biến trái chiều, vàng vẫn tiếp tục giữ vị thế là kênh trú ẩn quan trọng trong dài hạn.

Tính từ đầu thập kỷ đến nay, giá vàng đã tăng khoảng 240%, phản ánh nhu cầu phòng vệ trước các rủi ro vĩ mô như lạm phát, căng thẳng địa chính trị và mức nợ công toàn cầu ngày càng cao.

Dù vậy, vàng cũng đang cho thấy mức độ biến động đáng kể trong ngắn hạn. Giá kim loại quý này từng giảm mạnh trong một số phiên giao dịch gần đây, một phần do nhà đầu tư bán các tài sản có lợi nhuận cao để bù đắp thua lỗ ở những thị trường khác khi tâm lý thị trường xấu đi.

Các nhà phân tích cho rằng hiện tượng này không làm thay đổi xu hướng dài hạn của vàng. Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị kéo dài và lạm phát vẫn là mối lo lớn của nhiều nền kinh tế, kim loại quý này vẫn được xem là công cụ bảo vệ giá trị hiệu quả.

Theo dữ liệu của State Street, vàng hiện vẫn chưa được phân bổ nhiều trong danh mục đầu tư toàn cầu. Các quỹ ETF vàng chỉ chiếm chưa tới 1% tổng tài sản của các quỹ đầu tư trên thế giới, thấp hơn đáng kể so với mức phân bổ chiến lược phổ biến từ 5% đến 10%.

Ông Aakash Doshi, Giám đốc chiến lược vàng tại State Street Investment Management, cho rằng giá vàng có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới. Theo ông, trong kịch bản cơ sở, mức giá 6.000 USD/ounce có khả năng xảy ra cao hơn so với kịch bản giảm xuống 4.000 USD, trong khi giá vàng hiện đã vượt ngưỡng 5.000 USD/ounce.

Theo nhiều chuyên gia tài chính quốc tế đánh giá, không còn một tài sản trú ẩn tuyệt đối trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị phức tạp hiện nay. Mỗi loại tài sản đều phản ứng khác nhau trước các cú sốc từ lạm phát, chính sách tiền tệ và xung đột địa chính trị.

Trong ngắn hạn, đồng USD đang cho thấy khả năng thu hút dòng tiền nhờ tính thanh khoản và vị thế của nền kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, vai trò trú ẩn của đồng tiền này vẫn phụ thuộc nhiều vào bối cảnh chính sách và diễn biến kinh tế toàn cầu.

Trái phiếu chính phủ và cổ phiếu phòng thủ, vốn từng là lựa chọn phổ biến trong các giai đoạn khủng hoảng, hiện đang chịu áp lực từ lạm phát và các yếu tố tài khóa.

Vàng tiếp tục được xem là kênh trú ẩn đáng tin cậy trong dài hạn, đặc biệt khi các rủi ro vĩ mô toàn cầu vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Với nhiều nhà đầu tư, kim loại quý này vẫn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược bảo vệ danh mục trước những cú sốc bất ngờ của thị trường.