Bức tranh lợi nhuận dưới sức ép toàn cầu

Ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản đang bước vào giai đoạn điều chỉnh rõ nét khi các doanh nghiệp lớn nhất đồng loạt đối mặt với áp lực chi phí gia tăng, thuế quan và những thay đổi trong cấu trúc nhu cầu toàn cầu. 

Tuy nhiên, các số liệu mới nhất từ Toyota Motor và Honda Motor cho thấy, đằng sau những con số lợi nhuận suy giảm ngắn hạn vẫn là nền tảng vận hành vững chắc và khả năng thích ứng đáng kể.

Toyota Motor dự kiến ghi nhận quý thứ ba liên tiếp lợi nhuận hoạt động giảm, với mức 1,09 nghìn tỷ yên trong giai đoạn cuối năm 2025, thấp hơn 10% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí sản xuất tăng và thuế nhập khẩu tới các thị trường, trong bối cảnh thị trường ô tô toàn cầu không còn tăng trưởng về sản lượng. Dù vậy, kết quả này vẫn được đánh giá là tích cực nếu đặt trong tương quan toàn ngành, nơi các hãng xe ngày càng phải cạnh tranh trực tiếp để giành thị phần thay vì dựa vào mở rộng quy mô thị trường.

Điểm đáng chú ý là Toyota vẫn duy trì được đà tăng doanh số toàn cầu. Năm 2025, doanh số Toyota và Lexus đạt kỷ lục 10,5 triệu xe, tăng gần 4% so với năm trước. Riêng tại Mỹ, thị trường lớn nhất của hãng, doanh số tăng 8%, nhờ xu hướng tiêu dùng dịch chuyển sang các dòng xe hybrid có biên lợi nhuận cao. 

Xe hybrid chiếm tới 42% tổng doanh số Toyota và Lexus trong năm, trong khi xe điện thuần pin chỉ chiếm dưới 2%, phản ánh chiến lược công nghệ mang tính chuyển tiếp nhưng hiệu quả về mặt tài chính.

Tại các thị trường khác, bức tranh phân hóa rõ rệt. Doanh số tại Trung Quốc đi ngang, trong khi Ấn Độ ghi nhận mức tăng 17%, lên hơn 350.000 xe. Điều này cho thấy các hãng xe Nhật Bản tiếp tục hưởng lợi từ những thị trường đang mở rộng tầng lớp trung lưu, nơi xe hybrid và xe động cơ đốt trong hiệu quả nhiên liệu vẫn giữ vai trò chủ đạo.

Honda Motor cũng phản ánh rõ những thách thức chung của ngành. Lợi nhuận hoạt động của hãng giảm 61,4%, xuống còn 153,4 tỷ yên, thấp hơn mức dự báo trung bình 174,5 tỷ yên. 

Tuy nhiên, Honda vẫn duy trì được sự cân bằng nhờ mảng xe máy, nơi doanh số toàn cầu tiếp tục tăng trưởng mạnh, dẫn dắt bởi Ấn Độ và Brazil. Điều này giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ mảng ô tô, đồng thời cho thấy tính đa dạng trong cấu trúc kinh doanh của các tập đoàn ô tô Nhật Bản.

Tác động quốc tế và vị thế dài hạn của ngành ô tô Nhật Bản

Những diễn biến tại Toyota và Honda phản ánh xu thế chung của ngành ô tô Nhật Bản trong chu kỳ điều chỉnh hiện nay, đó là lợi nhuận chịu áp lực, nhưng năng lực cạnh tranh cốt lõi vẫn được duy trì. Khi nhu cầu ô tô toàn cầu không tăng, khả năng quản lý chi phí, tối ưu tồn kho và định vị sản phẩm trở thành yếu tố quyết định.

Toyota là ví dụ điển hình, doanh nghiệp này kỳ vọng lợi nhuận hoạt động đạt 3,4 nghìn tỷ Yên cho năm tài chính kết thúc vào tháng 3, sau khi đã nâng dự báo hồi tháng 11 nhờ doanh số tăng, đồng yên yếu và các biện pháp cắt giảm chi phí. Dự báo tỷ giá của Toyota cho năm tài chính này là 146 Yên/USD và 169 Yên/Euro, trong khi thực tế gần đây đồng Yên giao dịch yếu hơn, mở ra dư địa cải thiện lợi nhuận khi quy đổi.

Ở góc độ quốc tế, chiến lược tập trung vào xe hybrid của các hãng Nhật Bản đang tạo ra tác động lan tỏa rõ rệt. Trong khi nhiều thị trường còn hạn chế về hạ tầng sạc và chi phí xe điện thuần pin vẫn cao, hybrid trở thành lựa chọn phù hợp cho giai đoạn chuyển tiếp. Việc Toyota đạt tỷ lệ 42% doanh số từ hybrid cho thấy mô hình này không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn mang lại hiệu quả thương mại rõ ràng.

Điều này cũng giúp ô tô Nhật Bản duy trì sức cạnh tranh tại các thị trường lớn như Mỹ, nơi người tiêu dùng ngày càng chú trọng đến chi phí sử dụng và độ tin cậy. Với doanh số tăng 8% tại Mỹ trong năm 2025, Toyota cho thấy các hãng Nhật vẫn có khả năng mở rộng thị phần ngay cả khi tổng cầu không tăng.

Về dài hạn, những áp lực hiện nay có thể được xem là giai đoạn tái cân bằng cần thiết. Việc Honda thừa nhận cần tái cấu trúc căn bản chiến lược kinh doanh phản ánh xu hướng chung, các hãng xe Nhật Bản đang điều chỉnh để phù hợp với môi trường cạnh tranh mới, thay vì chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá.

Đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, sự ổn định của các nhà sản xuất Nhật Bản tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Doanh số duy trì ở mức cao, năng lực sản xuất ổn định và chiến lược sản phẩm rõ ràng giúp hạn chế những cú sốc lan tỏa sang các thị trường liên quan, từ linh kiện, logistics đến tiêu dùng.

Ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản đang trải qua một giai đoạn thử thách về lợi nhuận, nhưng không phải khủng hoảng về mô hình. Các con số sụt giảm ngắn hạn của Toyota và Honda cho thấy sức ép hiện hữu, song đồng thời cũng khẳng định khả năng chống chịu, thích ứng và duy trì vị thế quốc tế của một trong những trụ cột quan trọng nhất của ngành công nghiệp toàn cầu.