Sau 2 phiên tăng điểm liên tục (10/3 và 11/3), VN-Index đã giảm điểm trở lại trong phiên 2 phiên 12/3 và 13/3, qua đó chỉ số chính lui về 1.696,24 điểm. Trước đó, chỉ số đã giảm kỷ lục 115,05 điểm trong phiên 9/3.

Các chuyên gia nhìn nhận diễn biến tiêu cực của thị trường xuất phát từ cả yếu tố tâm lý và kỹ thuật. Trong đó, yếu tố chính ảnh hưởng tới VN-Index là căng thẳng khu vực Trung Đông và “cơn sốt giá dầu”.

Ở góc nhìn của mình, các chuyên gia quỹ Lighthouse Capital nhìn nhận chiến sự Trung Đông được xếp vào loại sự kiện Thiên nga đen bởi tính bất ngờ, đột ngột và những cú sốc mà nó mang lại. Căng thẳng này đã đẩy giá dầu Brent và WTI có thời điểm tăng vọt trên 30% và vượt ngưỡng 100 USD/thùng do lo ngại gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng. Đồng USD cũng tăng lên mức cao nhất trong 3 tháng do nhu cầu trú ẩn trước những bất ổn địa chính trị.

Thị trường tài chính toàn cầu rung chuyển, các thị trường chứng khoán chủ chốt ở châu Á và châu Âu đã đồng loạt giảm điểm, trong đó có cả TTCK Việt Nam như đã đề cập đầu bài viết.

Lighthouse Capital đánh giá những cú sốc địa chính trị từ bên ngoài thường chỉ cần một vài phiên để thị trường dần ổn định trở lại và tìm được trạng thái cân bằng.

“Mặc dù còn nhiều yếu tố chưa chắc chắn và không loại trừ rủi ro khi chiến sự leo thang hoặc kéo dài thành cuộc chiến tiêu hao, tuy nhiên sự kiện Trung Đông lần này chủ yếu là địa chính trị, không ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường Việt Nam như cú sốc thuế quan 2025 mà chủ yếu do lo ngại diễn biến giá dầu, tỷ giá và lạm phát ảnh hưởng đến tâm lý và dòng vốn ngoại. Theo đó, thị trường được kỳ vọng sẽ nhanh chóng phục hồi nếu chiến sự diễn biến nhanh và/hoặc đạt được thỏa thuận”, Lighthouse Capital nhận định.

Còn theo Dragon Capital, thống kê cho thấy kể từ khi thị trường chứng khoán Việt Nam hình thành năm 2000 đến nay, nếu tính cả chia cổ tức và giá đã pha loãng, hiệu suất tăng trưởng bình quân của toàn bộ cổ phiếu trên thị trường vẫn cao hơn 15%/năm, bất chấp nhiều giai đoạn biến động lớn của nền kinh tế.

Tuy nhiên, Dragon Capital cũng cho rằng căng thẳng chính trị có thể khiến giá hàng hóa duy trì ở mức cao, đặc biệt là giá dầu khi đã tăng mạnh do lo ngại gián đoạn nguồn cung, qua đó tạo thêm áp lực lạm phát và gia tăng yếu tố rủi ro đối với thị trường.

Về phần mình, các chuyên gia VinaCapital nhìn nhận kịch bản “xung đột kéo dài” cho chiến sự ở Trung Đông sẽ kéo theo một cú sốc giá dầu và một đòn giáng mạnh vào thương mại toàn cầu. VinaCapital ước tính tổng mức tác động giảm khoảng 2 điểm phần trăm đối với tăng trưởng GDP của Việt Nam.

Trong kịch bản này, tâm lý đối với thị trường chứng khoán và bất động sản sẽ rất tiêu cực. Tuy nhiên, không chỉ dừng ở yếu tố tâm lý, thực tế tại Việt Nam cho thấy dòng tiền của người gửi tiết kiệm thường có xu hướng rút khỏi thị trường chứng khoán khi lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tăng vượt ngưỡng 7–8%/năm.

Kiên trì đầu tư dài hạn

Bản chất của Thiên nga đen là bất định, và mọi kịch bản hay dự báo cũng đều tiềm ẩn những yếu tố bất ngờ. Do đó, Lighthouse Capital cho rằng thay vì tâm lý hoảng loạn hay đổ xô vào những loại tài sản được cho là có tính phòng thủ cao, những nhà đầu tư cá nhân (vốn không có quá nhiều thông tin, thời gian và kinh nghiệm để phân tích và đánh giá tình hình) nên tập trung xây dựng cho mình thói quen để sẵn sàng cho mọi tình huống bất ngờ. 

Để bảo vệ tài sản và bứt phá sau biến động, Lighthouse Capital đưa ra 3 lời khuyên cốt lõi với nhà đầu tư cá nhân. Trước hết, cần đa dạng hóa tài sản, tức đa dạng hóa các lớp tài sản, tránh dồn vốn vào một kênh duy nhất. Phân bổ hợp lý giữa cổ phiếu, trái phiếu và tiền mặt giúp danh mục đứng vững và hồi phục nhanh. Đa dạng hóa cũng là biện pháp hữu ích giúp giảm thiểu tối đa hệ quả của Thiên nga đen và cả rủi ro hệ thống.

Song song với đó, thay vì cố gắng “bắt đáy” đầy rủi ro, nhà đầu tư nên duy trì đầu tư định kỳ (DCA). Việc bình quân giá vốn giúp tối ưu hóa lợi nhuận trong dài hạn.

Cuối cùng, trong môi trường nhiễu loạn thông tin, việc ủy thác nguồn vốn cho các chuyên gia quản trị rủi ro là lựa chọn tối ưu, điển hình như sản phẩm chứng chỉ quỹ.

Đồng quan điểm, Dragon Capital cũng cho rằng với bối cảnh hiện tại, nhà đầu tư cần tập trung vào 3 nguyên tắc cốt lõi trong đầu tư dài hạn gồm: Đầu tư có kỷ luật, tích lũy đều đặn; nắm giữ dài hạn để tận dụng sức mạnh của lãi kép; và tập trung vào mục tiêu đầu tư và giữ vững tâm lý trước biến động.