Đột phá trong huy động nguồn lực xã hội hóa xây dựng đường cao tốc

Năm 2025 ghi dấu bước chuyển quan trọng của Cục Đường bộ Việt Nam khi hoàn tất sáp nhập, tinh gọn tổ chức, vượt qua bão lũ lịch sử và hoàn thành vượt mục tiêu 3.000km đường cao tốc. Trên nền tảng đó, ngành đường bộ bước vào năm 2026 với quyết tâm tăng tốc chuyển đổi số, huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội và phát triển hạ tầng đường bộ theo tư duy mạng lưới, hướng tới mục tiêu 5.000km cao tốc, khẳng định vai trò huyết mạch, xương sống của giao thông quốc gia.

Đặc biệt, sau bốn năm Luật PPP có hiệu lực, năm 2025 đánh dấu bước khơi thông mạnh mẽ nguồn vốn ngoài ngân sách, với hơn 43.000 tỷ đồng được huy động cho hai dự án cao tốc lớn là Dầu Giây-Tân Phú và mở rộng cao tốc Trung Lương-Mỹ Thuận. Đây là tín hiệu tích cực, khẳng định tính khả thi của mô hình PPP trong đầu tư hạ tầng giao thông. Đánh giá kết quả này, Thứ trưởng Xây dựng Lê Anh Tuấn cho rằng, cơ chế PPP ngày càng hoàn thiện đã tạo niềm tin cho nhà đầu tư, trong đó Cục Đường bộ Việt Nam giữ vai trò nòng cốt trong chuẩn bị dự án, hoàn thiện thủ tục và điều phối thực hiện, qua đó huy động hiệu quả nguồn lực xã hội, chia sẻ gánh nặng ngân sách và thúc đẩy tiến độ các dự án giao thông trọng điểm.

Quyết tâm xây dựng Trung tâm điều hành giao thông thông minh quốc gia

Cùng với thể chế, chuyển đổi số được xác định là trụ cột then chốt. Cục Đường bộ Việt Nam đã đưa vào khai thác hệ thống cơ sở dữ liệu hạ tầng đường bộ, từng bước tích hợp với cơ sở dữ liệu quốc gia, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách.

Thu phí điện tử không dừng tiếp tục là điểm sáng nổi bật. Đến nay, hệ thống đã được triển khai tại 168 trạm thu phí, với hơn 6,4 triệu phương tiện sử dụng, đạt tỷ lệ khoảng 96% phương tiện đang lưu hành, mức cao trong khu vực. Không dừng lại ở cao tốc, quốc lộ, hình thức này còn được mở rộng tới sân bay, bãi đỗ xe, góp phần giảm ùn tắc, tiết kiệm chi phí xã hội và hình thành hệ sinh thái giao thông thông minh.

Theo ông Nguyễn Thanh Hoài, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam, việc chuẩn bị xây dựng Trung tâm điều hành giao thông thông minh quốc gia là bước đi chiến lược, cho phép giám sát, phân tích và điều hành giao thông theo thời gian thực trên phạm vi toàn quốc, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế, tiếp thu kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến.

Phối hợp liên ngành nâng cao hiệu quả công tác an toàn giao thông

Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, Cục Đường bộ Việt Nam chú trọng tổ chức lại giao thông khoa học hơn, khai thác hiệu quả hạ tầng hiện có. Việc phối hợp chặt chẽ Cục Cảnh sát giao thông trong thí điểm phân làn xe tải trên cao tốc đã mang lại kết quả tích cực.

Thượng tá Phạm Đức Đông, Phó Trưởng phòng Hướng dẫn tuần tra kiểm soát giao thông đường bộ, đường sắt (Cục CSGT) đánh giá, sự phối hợp giữa hai lực lượng đã góp phần kiềm chế và giảm tai nạn giao thông trên cả ba tiêu chí.

Song song với đó, công tác quản lý vận tải được siết chặt, từng bước xử lý xe dù, bến cóc, xe hợp đồng trá hình, lập lại trật tự trong hoạt động vận tải đường bộ.

Năm 2025 cũng ghi dấu thành công của tuyến vận tải đường bộ Việt Nam-Trung Quốc trong khuôn khổ Hiệp định GMS-CBTA, kết nối sâu vào nội địa hai nước. Tuyến vận tải này giúp giảm 15-20% chi phí, rút ngắn thời gian vận chuyển 2-3 ngày/chuyến, mang lại lợi ích lớn cho xuất khẩu nông sản và phát triển logistics khu vực biên giới.

Tăng tốc năm 2026, hoàn thiện những mảnh ghép cuối cùng của mục tiêu 5.000km cao tốc vào năm 2030

Giữa áp lực tiến độ và thời tiết cực đoan, năm 2025 đánh dấu bước bứt phá của hạ tầng đường bộ. Đến cuối năm 2025, cả nước đưa vào khai thác 3.188km cao tốc, vượt mục tiêu 3.000km; bước sang 2026, ngành tập trung tăng tốc đầu tư, hoàn thiện mạng lưới hướng tới 5.000km vào năm 2030.

Ở phía bắc, các dự án mở rộng và nâng cấp các trục huyết mạch được tập trung triển khai, từ cao tốc Bắc Kạn-Cao Bằng, mở rộng Hà Nội-Thái Nguyên, Hà Nội- Bắc Giang đến tuyến Pháp Vân-Cầu Giẽ, góp phần giải tỏa áp lực giao thông và kết nối vùng Thủ đô. Tại miền trung-Tây Nguyên, cao tốc Quy Nhơn- Pleiku vừa được Quốc hội phê duyệt trở thành trục kết nối chiến lược từ duyên hải lên Tây Nguyên, cùng với tuyến Vinh-Thanh Thủy, mở ra dư địa phát triển mới cho khu vực còn nhiều tiềm năng.

Ở phía nam, tiến độ được đẩy nhanh trên các dự án then chốt như Dầu Giây-Tân Phú và Tân Phú-Bảo Lộc-Liên Khương vừa khởi công và được xác định phải tăng tốc ngay từ đầu, cùng với Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh, cao tốc Mỹ An-Cao Lãnh và Thành phố Hồ Chí Minh-Trung Lương-Mỹ Thuận, hoàn thiện mạng lưới kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Theo ông Bùi Quang Thái, Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam, năm 2026 sẽ tập trung thực hiện đồng bộ ba khâu đột phá chiến lược: tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách hành chính; hiện thực hóa các đề án chuyển đổi số, sớm triển khai Trung tâm điều hành giao thông; và đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội cho đầu tư hạ tầng.

Nhấn mạnh vai trò quan trọng của Cục Đường bộ Việt Nam trong giai đoạn tới, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn cho rằng, nhiệm vụ trọng tâm là phối hợp chặt chẽ các bộ, ngành và địa phương đẩy nhanh phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, đặc biệt là hệ thống đường cao tốc, các tuyến vành đai chiến lược của Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, với mục tiêu quan trọng là 2000km đường cao tốc tiếp theo phải hoàn thành vào năm 2030, đóng góp quan trọng vào mục tiêu phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, bền vững.