Theo phân tích của Công ty TNHH Chứng khoán Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCBS), phân bón là một trong 5 nhóm ngành được đánh giá có thể hưởng lợi trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng tại Trung Đông. Hai cổ phiếu nổi bật trong nhóm này được VCBS nhấn mạnh là DCM và DPM.

Cụ thể, VCBS cho biết Trung Đông giữ vai trò trung tâm trong cán cân năng lượng toàn cầu, vì vậy bất kỳ diễn biến leo thang nào tại khu vực này đều có thể kích hoạt biến động mạnh ở giá dầu và LNG. Đối với nhóm phân bón, đây là biến số có độ nhạy cao nhất do khí tự nhiên là nguyên liệu đầu vào chủ chốt trong sản xuất ure. Khi giá dầu tăng, giá khí trên thị trường quốc tế thường điều chỉnh theo, kéo chi phí sản xuất ure toàn cầu đi lên.

“Nếu nguồn cung khí từ các nước xuất khẩu lớn như Iran hoặc Qatar bị gián đoạn, thị trường ure quốc tế thường phản ứng rất nhanh do tính chất thương mại tập trung và phụ thuộc vào đấu thầu nhập khẩu quy mô lớn (đặc biệt từ Ấn Độ)”, các chuyên gia của VCBS cho biết.

Bên cạnh đó, khu vực Trung đông chiếm khoảng 20–25% tổng xuất khẩu ure toàn cầu, 30–35% xuất khẩu ammonia toàn cầu và khoảng 10–15% xuất khẩu DAP, MAP toàn cầu. Do đó bất kỳ rủi ro nào làm gián đoạn tuyến vận tải qua Hormuz đều có thể làm gián đoạn 15-20% nguồn cung phân bón thương mại toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, nếu giá khí đầu vào tại Việt Nam chưa điều chỉnh tương ứng với mức tăng của thị trường quốc tế, các doanh nghiệp sản xuất ure sử dụng khí nội địa như DCM và DPM có thể cải thiện biên lợi nhuận nhờ chênh lệch giữa giá bán xuất khẩu và chi phí nguyên liệu. Đồng thời, do nguồn khí đầu vào được cung ứng trong nước, nhóm này ít chịu rủi ro gián đoạn vật lý về nguồn cung, mà chủ yếu chịu tác động qua biến động giá.

Ở một góc nhìn khác, ông Trương Đắc Nguyên, Giám đốc Đầu tư Công ty Cổ phần Blue Horizon, quan sát rằng Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (HoSE: DCM) đã chủ động gia tăng tồn kho trước thời điểm căng thẳng Iran bùng phát và có thể hưởng lợi từ chiến lược này.

Cụ thể, giá trị hàng tồn kho của DCM tăng mạnh từ gần 2.800 tỷ đồng cuối quý II lên hơn 4.800 tỷ đồng vào cuối quý IV/2025 – giai đoạn giá phân bón vẫn ở vùng thấp và tích lũy. Hiện lượng hàng được tích trữ ở vùng giá thấp này đã tăng khoảng 15–20% do gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông, khu vực chiếm khoảng 35% xuất khẩu ure toàn cầu. Theo ghi nhận từ các thương gia, giá phân bón trong nước đang có xu hướng tăng liên tục.

Câu chuyện tương tự cũng diễn ra đối với Tổng Công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí - CTCP (HoSE: DPM). Doanh nghiệp bắt đầu gia tăng hàng tồn kho từ quý II và gom mạnh trong quý III. Ở thời điểm cuối năm 2025, giá trị hàng tồn kho của DPM đạt hơn 3.434 tỷ đồng, tăng gần gấp đôi với thời điểm đầu năm.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu DCM đã thiết lập đà tăng ấn tượng khoảng 30% trong vòng một tháng qua, từ mức 38.300 đồng/cổ phiếu lên 50.000 đồng/cổ phiếu.

Đáng chú ý, trong 4 phiên giao dịch gần đây, khi VN-Index liên tục rung lắc và điều chỉnh mạnh trước diễn biến căng thẳng tại khu vực Trung Đông, DCM vẫn duy trì xu hướng đi lên, thậm chí ghi nhận 2 phiên tăng trần liên tiếp (2/3 và 3/3).

Thanh khoản của cổ phiếu này cũng cải thiện rõ rệt so với mức bình quân một năm, đạt trung bình trên 10 triệu đơn vị/phiên, cao gấp khoảng 3 lần so với mức trung bình trước đó. Tính từ đầu năm 2026 đến nay, DCM đã tăng xấp xỉ 50% chỉ sau hai tháng giao dịch.

Mở cửa phiên hôm nay (5/3), DCM đã điều chỉnh khá mạnh về mức 47.500 đồng/cổ phiếu. Diễn biến này cho thấy áp lực chốt lời ngắn hạn sau chuỗi tăng nóng là điều khó tránh khỏi. Tuy vậy, xu hướng tiếp theo của cổ phiếu vẫn sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến căng thẳng tại Trung Đông và biến động giá phân bón trên thị trường quốc tế.

DCM hiện là một trong hai doanh nghiệp sản xuất U-rê hàng đầu, chiếm thị phần tới 60% tại Đồng Bằng Sông Cửu Long. DCM có ưu thế về tỷ trọng và thị trường xuất khẩu, phân bố tại thị trường Đông Nam Á, Mỹ Latin. Hiện tại, doanh nghiệp đang nỗ lực mở rộng thị phần mảng NPK tại thị trường Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.

Trong năm 2025, doanh thu xuất khẩu Ure và NPK của DCM đã tăng mạnh lần lượt ở mức 60,8% và 69,9% lên 4.052 tỷ đồng và 248,9 tỷ đồng. Theo tính toán của Công ty Chứng khoán An Bình (ABS), trong 5 năm qua, DCM đã xuất khẩu hơn 1 triệu tấn Ure đến hơn 20 thị trường lớn ở khắp thế giới, trong đó thị trường xuất khẩu lớn nhất của DCM vẫn là Campuchia.

DCM cũng tiến sâu vào thị trường khó tính như Úc và New Zealand, trong tháng 1/2026. Doanh nghiệp đã xuất khẩu hơn 32.000 tấn phân bón sang Úc. Mới đây, trong đầu năm 2026, DCM đã xuất khẩu lô hàng phân bón đầu tiên với khối lượng 40.000 tấn sang Mỹ - một trong những thị trường có yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng khắt khe hàng đầu thế giới.

Doanh nghiệp đã tận dụng giai đoạn thấp điểm của thị trường phân bón trong nước do nhu cầu sản xuất nông nghiệp giảm sau Tết để chủ động đẩy mạnh xuất khẩu nhằm tận dụng diễn biến thuận lợi của giá phân bón thế giới đang ở mức tích cực. Theo đại diện của DCM cho biết hoạt động xuất khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, ước đạt 150 nghìn tấn trong quý I/2026 (tăng 25% so với cùng kỳ).

Bên cạnh đó, hoạt động tự doanh cũng trở thành động lực tăng trưởng mới của DCM khi doanh nghiệp có thể tận dụng được hệ thống logistics, kho bãi, đại lý phân phối để tối ưu hóa chi phí sản xuất cố định.