Tận dụng tối đa các nguồn lực

Như Nhadautu.vn đã thông tin, phát biểu kết luận phiên họp của Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu phiên họp lần thứ nhất vào chiều 12/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết, Nghị quyết 57-NQ/TW và Luật Dữ liệu khẳng định dữ liệu là "tư liệu sản xuất mới", là tài nguyên chiến lược cần huy động nguồn lực để làm giàu thành tài sản.

Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ, cần phát triển dữ liệu, kinh tế dữ liệu với những đột phá và cải cách mạnh mẽ, toàn diện hơn nữa để Việt Nam bắt kịp, tiến cùng và vươn lên trên các lĩnh vực, là động lực quan trọng góp phần tăng trưởng 2 con số thời gian tới.

Theo đó, thực hiện 5 đột phá chiến lược về dữ liệu số: Đột phá về thể chế dữ liệu; đột phá về hạ tầng dữ liệu gắn với trí tuệ nhân tạo tự chủ; đột phá về nhân lực dữ liệu; đột phá về phát triển cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành; đột phá về phát triển hệ sinh thái dữ liệu và kinh tế dữ liệu.

Lưu ý về việc hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách đột phá phát triển về dữ liệu, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng và ban hành quy định của Luật Dữ liệu và văn bản hướng dẫn như kiến trúc dữ liệu, từ điển dữ liệu, danh mục dữ liệu gốc, dữ liệu chủ… Trong đó có việc xây dựng, trình Chính phủ ban hành Nghị định về cơ chế đột phá phát triển của Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu quốc gia; cơ chế về tổ chức, hoạt động của Sàn dữ liệu; cơ chế, chính sách phát triển kinh tế dữ liệu.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công an xây dựng khung pháp lý về định giá dữ liệu, phí, giá khai thác dữ liệu từ Trung tâm Dữ liệu quốc gia, chính sách ưu đãi thuế, vốn cho doanh nghiệp có hoạt động liên quan tới dữ liệu.

Để đẩy mạnh phát triển hạ tầng dữ liệu, nền tảng quốc gia, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công an khẩn trương hoàn thành và đưa vào vận hành hiệu quả Trung tâm Dữ liệu quốc gia số 1, đề xuất xây dựng Trung tâm Dữ liệu quốc gia số 2 và 3. Các bộ, ngành, địa phương khẩn trương đăng ký, xây dựng lộ trình, phương án chuyển dịch hạ tầng dữ liệu lên Trung tâm Dữ liệu quốc gia.

Cùng với đó, đẩy mạnh nghiên cứu làm chủ và tổ chức triển khai các công nghệ dữ liệu cốt lõi như điện toán đám mây, chuỗi khối, sàn dữ liệu, mô hình ngôn ngữ lớn gắn với trí tuệ nhân tạo tự chủ; thu hút, huy động nguồn lực đầu tư từ khu vực tư nhân và FDI để xây dựng, hình thành các trung tâm dữ liệu và siêu trung tâm dữ liệu đạt chuẩn quốc tế...

Dư địa thu hút đầu tư lớn

"Nếu nhìn vào bức tranh tổng thể, quy mô thị trường trung tâm dữ liệu Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn", CBRE Việt Nam nhận định.

Theo CBRE, tổng công suất vận hành đang vào khoảng 104 MW, chỉ bằng khoảng 1/10 so với thị trường dẫn đầu khu vực là Trung Quốc. Thị phần cũng tập trung cao độ, với 5 doanh nghiệp lớn chiếm tới 97% tổng công suất. Trong đó Viettel IDC giữ khoảng 41%, VNPT 24%, còn lại là CMC, FPT Telecom, VNG và một số đơn vị khác.

Báo cáo Triển vọng Trung tâm Dữ liệu Toàn cầu năm 2026 của JLL mới công bố cho thấy, ngành dữ liệu toàn cầu đang bước vào giai đoạn mở rộng mạnh mẽ chưa từng có, với công suất dự kiến sẽ gần như tăng gấp đôi, từ 103 GW lên 200 GW vào năm 2030.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang nhanh chóng tái định hình dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực này, khi JLL dự báo các khối lượng công việc xử lý bởi AI sẽ chiếm tới 50% tổng công suất trung tâm dữ liệu vào năm 2030. Dù tăng trưởng vượt trội, các nền tảng căn bản của ngành vẫn duy trì ổn định, các chỉ số vận hành bất động sản không xuất hiện dấu hiệu đầu cơ hoặc bong bóng.

JLL nhận định, thị trường trung tâm dữ liệu toàn cầu sẽ cần tới 3.000 tỷ USD tổng vốn đầu tư trong vòng 5 năm tới. Trong đó, 1.200 tỷ USD dự kiến tạo ra giá trị tài sản bất động sản mới và khoảng 870 tỷ USD huy động thông qua các hình thức vốn mới, mở ra một siêu chu kỳ đầu tư hạ tầng chưa từng có.

Châu Mỹ sẽ tiếp tục khẳng định vị thế là thị trường trung tâm dữ liệu lớn và năng động nhất thế giới, với quy mô chiếm khoảng 50% tổng công suất toàn cầu và dự báo sẽ dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng cho đến năm 2030. Khu vực Châu Á Thái Bình Dương (APAC) được dự đoán sẽ nâng tổng công suất từ 32 GW lên 57 GW, trong khi Châu Âu, Trung Đông và Châu Phi (EMEA) dự kiến bổ sung thêm 13 GW nguồn cung mới.

"Mỗi khu vực đều có những động lực thị trường riêng, định hình chiến lược phát triển phù hợp với đặc thù địa phương. Tại khu vực Châu Á Thái Bình Dương, dịch vụ chia sẻ hạ tầng (colocation) tiếp tục là động lực tăng trưởng chính, đồng thời, nhu cầu vận hành trung tâm dữ liệu riêng tại doanh nghiệp (on-premise) được dự báo giảm 6% khi nhiều tổ chức gia tăng chuyển dịch lên nền tảng điện toán đám mây", CBRE Việt Nam nhận định

Làm thế nào để thu hút dòng vốn quốc tế?

Đáng chú ý tại Đông Nam Á, thị trường trung tâm dữ liệu Việt Nam dù còn ở giai đoạn phát triển ban đầu nhưng đang sở hữu nhiều yếu tố thuận lợi thúc đẩy tăng trưởng. Dữ liệu tính tới quý III/2025 từ JLL cho thấy, tổng công suất trung tâm dữ liệu tại Hà Nội và TP.HCM lần lượt vào khoảng 15 MW và 36 MW, thấp nhất khu vực xét trên mặt bằng các thị trường như Jakarta (250 MW), Bangkok (72 MW), Manila (74 MW) và Kuala Lumpur (149 MW).

Bà Lê Thị Huyền Trang, Tổng Giám đốc, JLL Việt Nam, nhận định: "Việt Nam đang thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư quốc tế trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu nhờ tiềm năng tăng trưởng lớn. Dù quy mô thị trường hiện tại còn khiêm tốn so với một số nước khác trong khu vực, nhưng sự kết hợp giữa quy hoạch điện mang tính chiến lược, nguồn năng lượng tái tạo đa dạng và nhu cầu số hóa ngày càng mạnh mẽ từ các doanh nghiệp nội địa sẽ là nền tảng để thị trường trung tâm dữ liệu Việt Nam tăng trưởng, nhất là trong bối cảnh làn sóng AI và xu hướng dịch chuyển hạ tầng dữ liệu đang lan rộng trong khu vực".

Đồng quan điểm, ông David Jackson, Tổng Giám đốc Avison Young Việt Nam cho biết, Việt Nam đã trở thành một trong những điểm đến ưu tiên cho đầu tư trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á, khi các đơn vị vận hành đang tìm kiếm sự đa dạng hóa do chi phí tăng cao và nguồn lực đất đai hạn chế tại các thị trường đã trưởng thành.

Chính phủ Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và phát triển các trung tâm dữ liệu với khung pháp lý ngày càng được cải thiện và có cấu trúc, ví dụ như tự do hóa sở hữu nước ngoài và các kế hoạch năng lượng quốc gia nhằm tăng gấp đôi công suất phát điện đến năm 2030.

Ông David Jackson dự báo giá trị thị trường trung tâm dữ liệu tại Việt Nam sẽ đạt 1,6 tỷ USD vào năm 2030. Tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 15-18%. Thị trường do các doanh nghiệp nội địa thống trị, chủ yếu là các tập đoàn viễn thông.

Theo đại diện Avison Young Việt Nam, để tăng cường thu hút dòng vốn vào trung tâm dữ liệu, quốc gia trăm triệu dân cần chú ý 3 yếu tố về pháp lý, hạ tầng và nguồn nhân lực.

Đầu tiên, cần xem xét kỹ lưỡng các yêu cầu pháp lý về đầu tư, xây dựng và vận hành. Tiếp theo là sự ổn định về hạ tầng, nguồn cung điện ổn định và nguồn nước làm mát thiết bị là những thách thức chính. Hạ tầng số vẫn tụt hậu so với các đối thủ trong khu vực (hiện có 5 tuyến cáp quang biển đang hoạt động và 2 tuyến đang xây dựng).

Về nguồn nhân lực, mặc dù có lực lượng lao động trẻ, ham học hỏi và khao khát công nghệ , nhưng vẫn thiếu nhân lực trình độ cao trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu, chuyên gia an ninh mạng, quản trị hệ thống và kỹ thuật viên để đảm bảo vận hành ổn định lâu dài.

Theo CBRE, chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu tại Việt Nam trung bình khoảng 7 USD/W, thuộc nhóm thấp nhất khu vực châu Á. Đây là yếu tố quan trọng giúp thu hút dòng vốn quốc tế trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt. Tuy nhiên, chi phí thấp không tự động chuyển hóa thành hiệu quả đầu tư nếu các yếu tố nền tảng khác, đặc biệt là điện năng, quy hoạch và kết nối hạ tầng không theo kịp.

Trong khi đó, JLL cho rằng dù tăng trưởng nhanh, các chỉ số vận hành của bất động sản trung tâm dữ liệu vẫn tương đối ổn định, chưa xuất hiện dấu hiệu đầu cơ hay bong bóng. Điều này hàm ý đây là cuộc chơi dài hơi, không dành cho những nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn. Với Việt Nam, lợi thế cạnh tranh lớn nhất nằm ở chi phí.