Áp lực chi phí từ đà tăng của bạc

Ngành sản xuất tấm pin điện mặt trời đang đẩy nhanh quá trình thay thế bạc bằng các vật liệu khác như đồng, trong bối cảnh giá bạc tăng mạnh khiến chi phí sản xuất leo thang và biên lợi nhuận bị thu hẹp. Theo các chuyên gia trong ngành, áp lực càng gia tăng khi tình trạng dư thừa công suất vẫn kéo dài, đặc biệt tại Trung Quốc.

Công nhân mang các tấm pin mặt trời đến lắp đặt tại một trang trại năng lượng mặt trời ở Khu tự trị dân tộc Hồi Ninh Hạ, Trung Quốc. Ảnh: China Daily

Bạc có khả năng phản xạ ánh sáng và dẫn điện hiệu quả, nên được sử dụng rộng rãi trong các tấm pin mặt trời. Sau khi tăng tới 147% trong năm 2025, giá bạc đã chạm mức cao kỷ lục 121,64 USD/ounce vào tháng 1, do nguồn cung vật chất khan hiếm và nhu cầu mua vào từ nhà đầu tư cá nhân, trước khi giảm về khoảng 77 USD/ounce. Nhu cầu tăng mạnh từ các nhà đầu tư cá nhân góp phần đẩy giá bạc tăng 60% kể từ đầu năm 2026.

Khác với vàng chủ yếu phục vụ đầu tư và trang sức, bạc là nguyên liệu công nghiệp thiết yếu, với hơn một nửa nhu cầu từ các ngành sản xuất.

Ông Derek Schnee, chuyên gia tư vấn điện mặt trời thương mại cấp cao tại JK Renewables cho biết, “Bạc là yếu tố đóng góp lớn nhất vào việc gia tăng chi phí sản xuất tấm pin mặt trời”. Theo ông, giá thành các tấm pin đã tăng từ 7 - 15% trong vòng 12 tháng qua, mức tăng đủ lớn để làm giảm đáng kể hiệu quả tài chính của nhiều doanh nghiệp trong ngành.

Ngành quang điện tiêu thụ khoảng 196 triệu ounce bạc, tương đương 17% tổng nhu cầu toàn cầu đối với kim loại này, bên cạnh các lĩnh vực khác như trang sức, điện tử và đầu tư.

Theo ông Ben Damiani, Giám đốc Công nghệ của công ty năng lượng tái tạo Cherry Street Energy tại Hoa Kỳ, chi phí keo bạc cho mỗi mô-đun công suất 450 watt đã tăng từ khoảng 5,22 USD đầu năm 2025 lên khoảng 17,65 USD hiện nay.

“Với mức giá hiện tại, bạc đang gây rất nhiều áp lực cho các ngành sử dụng”, ông Philip Newman, Giám đốc công ty tư vấn Metals Focus nhận định.

Trước áp lực chi phí, các nhà sản xuất đang tìm cách giảm lượng bạc sử dụng bằng các vật liệu thay thế và tối ưu hóa thiết kế.

Xu hướng chuyển sang đồng tăng mạnh

Trong bối cảnh giá bạc lên tới khoảng 2,5 triệu USD mỗi tấn, các nhà sản xuất pin mặt trời đang đẩy nhanh việc chuyển sang các vật liệu thay thế như đồng, hiện được giao dịch ở mức khoảng 12,823 USD mỗi tấn.

Nhà sản xuất pin năng lượng mặt trời hàng đầu Trung Quốc, Công ty TNHH Năng lượng xanh LONGi cho biết đã đạt những bước tiến đáng kể trong công nghệ sử dụng kim loại cơ bản nhằm giảm chi phí, đồng thời dự kiến bắt đầu sản xuất hàng loạt trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6.

Theo ông Marius Mordal Bakke, Phó Chủ tịch phụ trách nghiên cứu chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời tại Rystad Energy, xu hướng chuyển đổi công nghệ đang bước vào giai đoạn tăng tốc. 

“Chúng tôi kỳ vọng trong năm nay sẽ xuất hiện những thay đổi mang tính toàn ngành, khi các nhà sản xuất hàng đầu chuyển sang công nghệ kim loại hóa bằng đồng nguyên chất hoặc vật liệu lai bạc - đồng”, ông Bakke nhận định.

Theo các chuyên gia, khi giá đồng chỉ tương đương khoảng 0,5% giá bạc, tiềm năng cắt giảm chi phí từ quá trình chuyển đổi là rất lớn.

Ông Ben Damiani, Giám đốc Công nghệ của công ty năng lượng tái tạo Cherry Street Energy ước tính, việc thay thế bạc bằng công nghệ kim loại hóa dựa trên đồng có thể giúp ngành năng lượng mặt trời toàn cầu tiết kiệm khoảng 15 tỷ USD mỗi năm, với giả định sản lượng sản xuất điện mặt trời đạt 500 gigawatt/năm.

Trong bối cảnh chi phí nguyên liệu biến động mạnh và cạnh tranh ngày càng gay gắt, quá trình thay thế bạc bằng các vật liệu chi phí thấp hơn không chỉ là giải pháp mà đang trở thành bước điều chỉnh mang tính chiến lược của toàn ngành. Việc tái cấu trúc vật liệu sản xuất được kỳ vọng sẽ góp phần ổn định chi phí, duy trì khả năng cạnh tranh và định hình lại chuỗi giá trị của ngành năng lượng mặt trời toàn cầu trong giai đoạn tăng trưởng mới.