Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, ngày 26/1/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp tổ chức thực hiện Luật An toàn thực phẩm.

Đây là văn bản pháp lý quan trọng, nhằm tăng cường quản lý an toàn thực phẩm theo hướng quản lý rủi ro, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Tuy nhiên, do có sự thay đổi về phương thức kiểm tra an toàn thực phẩm so với quy định trước đây, việc triển khai đồng loạt công tác kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu tại các cửa khẩu trong giai đoạn đầu đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc.

Theo tổng hợp của các cơ quan chức năng, từ ngày 26/1 đến hết ngày 29/1/2026, tại các cửa khẩu đường bộ, đường thủy và đường hàng không trên cả nước đã tồn đọng hơn 700 lô hàng nhập khẩu, với tổng khối lượng khoảng 300.000 tấn. Hàng hóa chủ yếu là nông sản tươi, sản phẩm sơ chế có nguồn gốc thực vật như rau, củ, quả, gạo, lúa, sắn cùng một số mặt hàng thực phẩm chế biến, đóng gói sẵn.

Nguyên nhân chính được xác định là Nghị định 46 có hiệu lực ngay khi ban hành nhưng chưa kèm theo văn bản hướng dẫn chi tiết về phương thức kiểm tra, trình tự lấy mẫu, thời gian kiểm nghiệm. Đồng thời, chưa có quy định chuyển tiếp đối với các lô hàng đã nhập khẩu hoặc đang làm thủ tục trước thời điểm nghị định có hiệu lực. Việc áp dụng đồng loạt phương thức kiểm tra mới, với thời gian trả kết quả từ 5–7 ngày, đã tạo áp lực lớn cho cơ quan kiểm tra, hệ thống kiểm nghiệm và doanh nghiệp nhập khẩu, đặc biệt với các mặt hàng tươi sống, dễ hư hỏng.

Trước tình trạng ùn tắc tại cửa khẩu, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cùng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã chủ động phối hợp với Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) – cơ quan đầu mối của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm và là đơn vị chủ trì tham mưu trình ban hành Nghị định 46 – để rà soát, đánh giá tình hình.

Các đơn vị sau đó đã tổ chức họp với các cơ quan kiểm dịch thực vật vùng – lực lượng trực tiếp thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm đối với sản phẩm có nguồn gốc thực vật nhập khẩu – nhằm nắm bắt cụ thể khó khăn tại từng cửa khẩu, tổng hợp báo cáo và đề xuất phương án xử lý lên lãnh đạo Bộ.

Theo báo cáo từ các Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng, đến chiều 31/1/2026, dưới sự chỉ đạo khẩn trương của lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tình trạng ách tắc tại nhiều cửa khẩu đã cơ bản được giải quyết, trong đó có các cửa khẩu trọng điểm như Tây Ninh và một số địa bàn khác.

Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Lê Thành Long tại Văn bản số 102/VPCP-KGVX ngày 31/1/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ có báo cáo gửi Bộ Y tế – cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm – để tổng hợp, báo cáo Chính phủ trong ngày 1/2/2026 về các khó khăn, vướng mắc phát sinh, đồng thời kiến nghị sớm ban hành văn bản hướng dẫn nhằm bảo đảm việc triển khai Nghị định 46 được thống nhất và hiệu quả.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, hạn chế tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp và sớm ổn định tình hình thông quan hàng hóa tại các cửa khẩu trên cả nước.