Khoá đào tạo:“ Nghiệp vụ kinh doanh xuất nhập khẩu & Thủ tục hải quan quốc tế”Kỳ họp Quốc hội đầu tiên trong năm 2009: Nhiều kỳ vọng
Cập nhật :
11/05/2009 08:35
Trong những năm gần đây, tiếng nói và vai trò của Quốc hội và đại biểu Quốc hội đã được nâng cao một cách đáng kể. Lần này, nhiều vấn đề quốc kế, dân sinh lại đang được công chúng kỳ vọng đặt lên “vai” của họ.
Kỳ họp đầu tiên trong năm 2009 của Quốc hội sẽ bắt đầu vào hạ tuần tháng 5 này. Đây là kỳ họp được mọi người trông chờ từ đầu năm đến giờ nhằm giải đáp những vấn đề lớn của nền kinh tế và xã hội nước ta. Chẳng hạn, chuyện thuế thu nhập cá nhân, trong năm tháng đầu năm, khoảng 4.000 tỷ đồng tiền thuế được tạm hoãn chưa thu nhưng người được hoãn nộp không yên tâm chi tiêu khoản tiền này vì chưa biết Quốc hội sẽ quyết định theo hướng nào. Như đã có lần đề cập trên mục “Suy ngẫm” này trong bài “Miễn hay không miễn”, các đại biểu Quốc hội ắt sẽ phải đau đầu cân nhắc thiệt hơn. Ông Phùng Quốc Hiển, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội khi trả lời phỏng vấn Vietnamnet có nhận định: “Chúng ta có khoảng trên 50 triệu lao động có thu nhập. Chính sách thuế [thu nhập cá nhân] đánh vào khoảng 300 ngàn người phải nộp, cộng thêm 2 triệu hộ kinh doanh cá thể chuyển sang. Vậy thì việc giãn, giảm đã có tác dụng hỗ trợ thực sự chưa, đạt mục tiêu kích cầu chưa? Hay là chúng ta đang giảm thuế cho nhà giàu mà làm mất đi nguồn thu ngân sách, làm mất đi cơ hội hỗ trợ an sinh cho nhà nghèo”. Nhưng, ngược lại, không miễn cũng không được vì quyết định thu những khoản thuế đã giãn nộp sẽ kéo theo những hệ lụy khó lòng giải quyết.
Hay chuyện kích cầu với tổng giá trị lên đến 8 tỷ đô-la sẽ làm nảy sinh biết bao câu hỏi mà các đại biểu Quốc hội phải đại diện người dân để tìm câu trả lời thỏa đáng: tiền lấy đâu ra, ai phê duyệt, hiệu quả sử dụng như thế thế nào, tác động lên thâm hụt ngân sách ra sao, có không sự lẫn lộn giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ…?
Một câu chuyện khác vừa mang tính thời sự vừa có tầm quan trọng lớn là việc triển khai các dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên. Theo Kết luận của Bộ Chính trị thì các dự án này sẽ được đưa ra báo cáo Quốc hội trong phần báo cáo về kinh tế - xã hội năm 2009. Các đại biểu Quốc hội được người dân kỳ vọng sẽ thay mặt họ tìm hiểu kỹ lưỡng những vấn đề họ đang quan tâm về hiệu quả kinh tế, tác động môi trường và cả những vấn đề xã hội khác.
Tất cả những đề tài nói trên và hàng loạt vấn đề khác đòi hỏi một sự làm việc cật lực của người đại biểu Quốc hội không phải từ lúc khai mạc phiên họp mà phải là từ lúc kết thúc phiên họp trước. Lấy ví dụ, trong báo cáo của tập đoàn Than & Khoáng sản Việt Nam (TKV) về hiệu quả kinh tế có nêu những khái niệm như NPV của dự án Tân Rai là 1.477 tỷ đồng, dự án Nhân Cơ là 1.010 tỷ đồng và IRR của hai dự án này lần lượt là 11,43% và 10,59%. Không thể đòi hỏi đại biểu Quốc hội nắm hết mọi khái niệm kinh tế - tài chính nhưng họ phải có những chuyên gia hỗ trợ để giúp nắm được ý nghĩa đằng sau những con số này thì mới khách quan đánh giá được hiệu quả kinh tế của từng dự án.
Người đại biểu Quốc hội khi đại diện cho đông đảo cử tri sẽ không thỏa mãn trước con số tăng trưởng GDP thuần túy vì chỉ số này không phản ánh chính xác hiệu quả phát triển như nhiều nhà kinh tế đã đề cập. Chẳng hạn, ai cũng hiểu khi TPHCM đào lên, thay gạch vỉa hè ở nhiều con đường trong khi chúng còn sử dụng tốt sẽ đóng góp vào tăng trưởng GDP, thậm chí tạo công ăn việc làm và giúp tiêu thụ hàng hóa như xi măng, gạch, cát… Nhưng như nhiều người đã chỉ ra, một hoạt động kinh tế tưởng chừng đóng góp cho GDP như thế lại có thể làm trầm trọng thêm tình trạng ngập nước vì nước mưa không còn thẩm thấu xuống những vỉa hè được bọc bằng lớp bê tông và gạch dày cộp.
Người đại biểu Quốc hội khi bàn về chuyện sửa đổi Luật Đất đai chẳng hạn, cũng sẽ cân nhắc sao cho không diễn ra tình trạng chính quyền địa phương thu hồi đất giao cho doanh nghiệp phát triển dự án tràn lan, bất kể mức đền bù cho người dân, bất kể số phận của những người dân bị thu hồi đất, bất kể những cân nhắc kinh tế sơ đẳng về cung cầu, về chi phí và lợi ích.
Kỳ vọng càng cao thì trách nhiệm càng lớn mà có lẽ trách nhiệm đầu tiên là duy trì mối liên hệ giữa người đại biểu và cử tri. Việt Nam chưa có điều kiện để mỗi đại biểu có văn phòng riêng, có bộ máy giúp việc riêng thì ít nhất các đoàn đại biểu của các tỉnh, thành cũng phải có trang web riêng là nơi người dân có thể gửi thư từ, nêu thắc mắc, trao kiến nghị. Danh sách các đại biểu trên trang web của Quốc hội đã có sẵn, có lẽ cũng nên thêm địa chỉ liên lạc hay ít ra địa chỉ email của từng đại biểu như một cách duy trì mối liên hệ nói trên.
Hay chuyện kích cầu với tổng giá trị lên đến 8 tỷ đô-la sẽ làm nảy sinh biết bao câu hỏi mà các đại biểu Quốc hội phải đại diện người dân để tìm câu trả lời thỏa đáng: tiền lấy đâu ra, ai phê duyệt, hiệu quả sử dụng như thế thế nào, tác động lên thâm hụt ngân sách ra sao, có không sự lẫn lộn giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ…?
Một câu chuyện khác vừa mang tính thời sự vừa có tầm quan trọng lớn là việc triển khai các dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên. Theo Kết luận của Bộ Chính trị thì các dự án này sẽ được đưa ra báo cáo Quốc hội trong phần báo cáo về kinh tế - xã hội năm 2009. Các đại biểu Quốc hội được người dân kỳ vọng sẽ thay mặt họ tìm hiểu kỹ lưỡng những vấn đề họ đang quan tâm về hiệu quả kinh tế, tác động môi trường và cả những vấn đề xã hội khác.
Tất cả những đề tài nói trên và hàng loạt vấn đề khác đòi hỏi một sự làm việc cật lực của người đại biểu Quốc hội không phải từ lúc khai mạc phiên họp mà phải là từ lúc kết thúc phiên họp trước. Lấy ví dụ, trong báo cáo của tập đoàn Than & Khoáng sản Việt Nam (TKV) về hiệu quả kinh tế có nêu những khái niệm như NPV của dự án Tân Rai là 1.477 tỷ đồng, dự án Nhân Cơ là 1.010 tỷ đồng và IRR của hai dự án này lần lượt là 11,43% và 10,59%. Không thể đòi hỏi đại biểu Quốc hội nắm hết mọi khái niệm kinh tế - tài chính nhưng họ phải có những chuyên gia hỗ trợ để giúp nắm được ý nghĩa đằng sau những con số này thì mới khách quan đánh giá được hiệu quả kinh tế của từng dự án.
Người đại biểu Quốc hội khi đại diện cho đông đảo cử tri sẽ không thỏa mãn trước con số tăng trưởng GDP thuần túy vì chỉ số này không phản ánh chính xác hiệu quả phát triển như nhiều nhà kinh tế đã đề cập. Chẳng hạn, ai cũng hiểu khi TPHCM đào lên, thay gạch vỉa hè ở nhiều con đường trong khi chúng còn sử dụng tốt sẽ đóng góp vào tăng trưởng GDP, thậm chí tạo công ăn việc làm và giúp tiêu thụ hàng hóa như xi măng, gạch, cát… Nhưng như nhiều người đã chỉ ra, một hoạt động kinh tế tưởng chừng đóng góp cho GDP như thế lại có thể làm trầm trọng thêm tình trạng ngập nước vì nước mưa không còn thẩm thấu xuống những vỉa hè được bọc bằng lớp bê tông và gạch dày cộp.
Người đại biểu Quốc hội khi bàn về chuyện sửa đổi Luật Đất đai chẳng hạn, cũng sẽ cân nhắc sao cho không diễn ra tình trạng chính quyền địa phương thu hồi đất giao cho doanh nghiệp phát triển dự án tràn lan, bất kể mức đền bù cho người dân, bất kể số phận của những người dân bị thu hồi đất, bất kể những cân nhắc kinh tế sơ đẳng về cung cầu, về chi phí và lợi ích.
Kỳ vọng càng cao thì trách nhiệm càng lớn mà có lẽ trách nhiệm đầu tiên là duy trì mối liên hệ giữa người đại biểu và cử tri. Việt Nam chưa có điều kiện để mỗi đại biểu có văn phòng riêng, có bộ máy giúp việc riêng thì ít nhất các đoàn đại biểu của các tỉnh, thành cũng phải có trang web riêng là nơi người dân có thể gửi thư từ, nêu thắc mắc, trao kiến nghị. Danh sách các đại biểu trên trang web của Quốc hội đã có sẵn, có lẽ cũng nên thêm địa chỉ liên lạc hay ít ra địa chỉ email của từng đại biểu như một cách duy trì mối liên hệ nói trên.
Quốc Học