Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị ra đời đúng vào thời điểm cả nước đang phải khắc phục những khó khăn, tác động của khủng hoảng tài chính thế giới với Việt Nam. Chúng ta cũng đang nỗ lực xây dựng các đề án phát triển đột phá trong việc thực hiện chiến lược phát triển kinh tế xã hội 10 năm trong đó đặt mục tiêu tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước, tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và tái cơ cấu về đầu tư. Đây đều là những lĩnh vực có tác động rất lớn đến sự phát triển của các doanh nghiệp, doanh nhân và kinh tế xã hội.

Trong năm qua, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo nghị quyết của đại hội Đảng đã đạt được những kết quả rất đáng phấn khởi. Tính đến năm 2010 tỷ lệ nông nghiệp đạt 20%, trong khi tỷ lệ công nghiệp và dịch vụ tăng 80%, điều này thể hiện sự phát triển vượt bậc của nguồn vốn doanh nghiệp, doanh nhân. Đến hết năm 2010, Việt Nam đã có 600.000 doanh nghiệp, tăng hơn 100.000 doanh nghiệp so với mục tiêu đề ra. Đưa Việt Nam từ một quốc gia nhỏ bé về thương mại trở thành một quốc gia mạnh về thương mại với 80% GDP là từ giá trị xuất khẩu.

Chúng ta đã có những doanh nghiệp tư nhân, dân doanh rất nhỏ nhưng dám bước ra những thị trường xa xôi như châu Phi, châu Mỹ La Tinh hay những vùng lạnh giá của Đông Âu để kinh doanh. Có thể nói những thành tích đạt được của khối doanh nghiệp, doanh nhân là rất đáng tự hào.

Các doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam khi vươn ra thị trường thế giới phải thể hiện được bản lĩnh. Hiện nay các doanh nghiệp của chúng ta đang yếu hơn các doanh nghiệp nước ngoài nhưng chúng ta phải phấn đấu để làm sao không còn sự khác biệt đối với những doanh nghiệp nước ngoài. Điều khác biệt duy nhất của doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam với doanh nghiệp nước ngoài là các doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào các hoạt động an sinh xã hội rất mạnh mẽ và tự giác. Phải chăng sự khác biệt ấy là thể hiện sự yêu nước, sự trung thành với dân tộc.

Khó khăn thách thức

Tuy nhiên, đội ngũ doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam vẫn tồn tại nhiều khó khăn thách thức. Thứ nhất là hiệu quả và năng lực cạnh tranh thấp, năng suất lao động tăng chậm, trách nhiệm này không chỉ của mình doanh nghiệp mà là của Chính phủ, của cả xã hội; thứ hai là tốc độ đổi mới công nghệ của chúng ta còn rất thấp, 10 năm qua tốc độ đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp Việt Nam là 13%/năm, trong khi đó, các nước trong cùng điều kiện phát triển như Việt Nam thì họ đạt tới 25%/năm, đây sẽ là một áp lực rất lớn khi chúng ta bước ra thị trường thế giới.

Tôi cũng rất mừng vì trong nghị quyết 09- NQ/TW, lần đầu tiên Bộ Chính trị đã đề cập đến việc xây dựng nếp văn hoá của doanh nghiệp và doanh nhân Việt Nam và tinh thần doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, hiện nay đại đa số doanh nghiệp Việt Nam vẫn rất yếu về phương pháp quản lý, hiện nay, số lượng các doanh nghiệp áp dụng những phương pháp quản lý, quản trị doanh nghiệp hiện đại nhất của thế giới chỉ đếm trên đầu ngón tay. Bên cạnh đó, công tác đào tạo lao động của doanh nghiệp Việt Nam nói chung là còn yếu, thực tế ở nhiều nước phát triển trên thế giới đội ngũ doanh nhân là một thị trường nhưng ở Việt Nam điều này vẫn chưa thực hiện được và điều này Chính phủ cũng phải lưu ý để trong thời gian tới, trong kế hoạch hành động phải đưa vào để phát triển thị trường này.

Về năng lực cạnh tranh toàn cầu, hiện chúng ta đang xếp thứ 59/139 nước, năng lực cạnh tranh công nghiệp là 58/118 nước, năng lực cạnh tranh về công nghệ là 92/117 nước trong đó chỉ có 20% doanh nghiệp Việt Nam là sử dụng công nghệ cao, còn lại thì có tới 58% là sử dụng công nghệ thấp. Trong số những mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam thì chỉ có 8,2% số hàng hoá được sử dụng công nghệ cao để sản xuất xuất khẩu. Về thủ tục hành chính chúng ta đang xếp thứ 120/139 nước, thời gian thành lập doanh nghiệp là 118/139 nước.

Phương hướng và giải pháp

Về phương hướng và giải pháp trong thời gian tới, Chính phủ cũng đã định hướng là sẽ tiếp tục thực hiện Nghị quyết 03 về sắp xếp và phát triển các doanh nghiệp nhà nước, hiện chúng ta đã giảm các doanh nghiệp Nhà nước xuống còn 1.309 doanh nghiệp và con số này sẽ tiếp tục giảm khi chúng ta tiến hành các biện pháp cải cách. Và trong số 700.000 tỷ mà các doanh nghiệp Nhà nước đang nắm giữ cũng sẽ được cắt giảm đồng thời thực hiện các biện pháp để mở rộng thị trường, tạo thêm cơ hội cho các doanh nghiệp, doanh nhân ngoài quốc doanh.

Trong thời gian tới Chính phủ cũng sẽ thực hiện 3 đột phá: Thứ nhất là về hệ thống kết cấu hạ tầng; thứ hai là cải cách hệ thống văn bản quy phạm pháp luật bởi hệ thống văn bản của chúng ta hiện nay vẫn còn rất chồng chéo;  thứ ba là hệ thống giao thống vận tải. Song song với đó là chúng ta tiếp tục thực hiện các đề án tái cơ cấu ngân hàng, mà thực chất đó là phát triển thị trường tài chính và ngân hàng đây được xem là công cụ vô cùng quan trọng nếu không muốn nói là số một đối với các doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có sức cạnh tranh thì trước hết nguồn vốn phải cạnh tranh. Đấy là hướng phát triển mà trong đề án tái cơ cấu tái cơ cấu hệ thống tài chính ngân hàng, phát triển thị trường vốn, phát triển thị trường vốn thương mại dài hạn.

Cũng trong thời gian tới, Chính phủ sẽ cùng với các bộ ngành và doanh nghiệp xây dựng một chương trình hành động để thực hiện nghị quyết 09. Về môi trường có các doanh nghiệp, Chính phủ cũng đang tập trung chỉ đạo các đề án về đàm phán hội nhập song phương và đa phương để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp mở rộng thị trường.

Về vấn đề cải cách thủ tục hành chính đang được rất nhiều các doanh nghiệp và doanh nhân quan tâm thì Chính phủ cũng đã chỉ đạo các bộ thực hiện các biện pháp cải cách ví dụ như thành lập doanh nghiệp thì Bộ Kế hoạch Đầu tư được giao nhiệm vụ năm nay phải đưa hệ thống đăng ký doanh nghiệp qua mạng, bỏ qua các thủ tục một cửa, hai cửa….

Về phía Chính phủ chúng tôi sẽ tiếp tục tập trung chỉ đạo, chuẩn bị các đề án để trình Bộ Chính trị cũng như các chương trình hành động để thực hiện nghị quyết 09 về vấn đề phát triển doanh nhân trong thời kỳ công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước.

Lương Tuấn (ghi)