Với chất giọng người miệt vườn Nam Bộ, ông Nguyễn Phong Quang - UVTƯ Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Hậu Giang - tâm sự: "Vấn đề là cách làm và quyết tâm. Cái khó không phải lúc nào cũng bó cái khôn. Hơn ai hết, chúng tôi biết "điểm yếu" của mình là gì, nên đã tìm hướng đi riêng từ việc rút kinh nghiệm của các tỉnh bạn. Trong suy nghĩ, hành động phải thật sự "mở lòng" với nhà đầu tư đến làm ăn; phải tạo cho họ cảm giác như đang ở nhà mình còn cán bộ công chức phải coi công việc của nhà đầu tư như việc của chính mình".

Khởi đầu

Thật khó ai ngờ, hai dự án lớn trên địa bàn được giải phóng mặt bằng, bàn giao hàng trăm hecta đất sạch cho nhà đầu tư với thời gian kỷ lục, chưa đầy 30 ngày/mỗi dự án. Đó là dự án Cụm công nghiệp tàu thủy được xây dựng trên 290 ha với số vốn đầu tư 1.700 tỷ đồng do Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin) làm chủ đầu tư. Trong đó, riêng nhà máy đóng tàu Hậu Giang có tổng vốn đầu tư 1.100 tỷ đồng, diện tích xây dựng giai đoạn 1 rộng 60 ha.

Dự án xây dựng nhà máy giấy và nhà máy bột giấy của Tập đoàn Lee & Man, 200 ha, tổng vốn đầu tư 1,2 tỷ USD, giai đoạn đầu triển khai 280/629 triệu USD. Đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư, hàng trăm hộ dân đã tự nguyện bàn giao mặt bằng. Đây là một cuộc vận động lớn, là cả một nghệ thuật "nghe dân nói, nói dân nghe, dân hiểu, làm dân tin, dân hưởng ứng" như nhiều người nhận xét.

Đầu năm 2004, khi mới chia tách từ tỉnh Cần Thơ, nhìn từ góc độ "địa kinh tế" thì Hậu Giang như một "mảnh đất xương xẩu". Tài sản đáng giá nhất để Hậu Giang có thể "chào hàng" với các nhà đầu tư, nhìn tới nhìn lui chỉ có phần "đất vàng", "đất bạc" là dải đất 9 km trải dọc bờ Nam sông Hậu - nằm ở khoảng giữa TP Cần Thơ (phía thượng lưu) và tỉnh Sóc Trăng (phía hạ lưu). Nhưng, cơ sở hạ tầng nơi đây vẫn còn là "bốn không": không điện, không nước sạch, không đường giao thông và không có "đất sạch" cho nhà đầu tư là hình ảnh nguyên sơ của khu công nghiệp Sông Hậu, thuộc huyện Châu Thành. Trong khi đó, kinh doanh là tìm kiếm lợi nhuận nên các nhà đầu tư cho dù rất có cảm tình với tính cách xông xáo, năng nổ, quyết đoán của lãnh đạo tỉnh nhưng không ai dám liều mạng đánh cược.

Về phần mình, lãnh đạo Hậu Giang rất hiểu tỉnh mình có gì, muốn gì và phải ứng xử ra sao với nhà đầu tư. Lãnh đạo tỉnh luôn đau đáu suy tư về vị thế một tỉnh thuần nông, xuất phát điểm thấp, cơ sở hạ tầng yếu kém, điều kiện văn hoá - xã hội, nguồn nhân lực… đều rất hạn chế. Nếu so sánh các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, thì Hậu Giang lúc này bằng mức 10 năm trước của tỉnh Cần Thơ (cũ). Với một tỉnh đi sau, muốn đuổi kịp các tỉnh bạn luôn trong thế phát triển đi lên, không có con đường nào khác là phải tăng tốc, bứt phá. Nhưng phải bắt đầu từ đâu? Cách nào? Đây quả là một bài toán khó!

Đi tìm lời giải, các vị lãnh đạo tỉnh nghĩ mình phải thật sự gương mẫu, dấn thân. Và rồi, trong những tháng đầu, năm đầu khi mới "ra riêng", từ "quan" tới "lính" đều phải "ở nhà tạm, ngủ giường xếp, ăn cơm bếp", song ai cũng hừng hực khí thế. Bất kể khách nào khi đến Hậu Giang đều thừa nhận hiệu quả của sự hăng hái, nhiệt tình trong công việc và tinh thần khắc phục khó khăn, dám nghĩ, dám làm.

Chuyển dịch ra sao khi địa bàn nông thôn chiếm 85% tổng diện tích; dân cư nông thôn chiếm 83,5% tổng dân số, 78% lao động là nông nghiệp; lao động trong độ tuổi khoảng 470.000 người, nhưng chỉ có 6,9% qua đào tạo, rất thấp so với bình quân toàn vùng (17,5%) và cả nước (27%) vào thời điểm đầu 2004. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội thấp nhất vùng, chỉ bằng 3,8% tổng mức toàn vùng. Khi mới chia tách, tổng dư nợ trên địa bàn chiếm hơn 11% của cả tỉnh Cần Thơ (chung) nhưng nguồn thu ngân sách chỉ đảm bảo khoảng 25% nhu cầu. Nguồn thu nội địa trong tỉnh chỉ vỏn vẹn 165 tỷ đồng, xếp hạng 13/13 tỉnh, thành ĐBSCL... Vì những lẽ đó, không ai dám đoán chắc rằng Hậu Giang có thể nhanh chóng "thoát" khỏi tình trạng thuần nông, lạc hậu. "Phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế" được coi như hướng đi cần phát triển mạnh và là Nghị quyết lớn nhất được lãnh đạo tỉnh đưa ra.

Có thực mới vực được đạo!

Ông Huỳnh Phong Tranh - Ủy viên TƯ Đảng, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang, nay đã luân chuyển về làm Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng, nhớ lại: "Lúc đầu, lãnh đạo tỉnh cũng lúng túng trong định hình cho một hướng đi và cách làm. Tỉnh chọn những bước đi căn cơ từ quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội đến quy hoạch chung xây dựng, quy hoạch ngành, quy hoạch sử dụng đất. Rồi "cái khó, ló cái khôn", tỉnh vận dụng những quy định của Trung ương để huy động sức dân, thu hút nhà đầu tư, tạo được sức hấp dẫn riêng mà vẫn không trái quy định chung. Trong công tác chỉ đạo về đầu tư, đất đai, giải phóng mặt bằng… tỉnh vừa lo "phần cứng" (cơ sở hạ tầng), vừa làm "phần mềm" (cơ chế chính sách). Bên cạnh đó, tích cực rèn luyện tác phong, thái độ trách nhiệm của cán bộ công chức đối với nhà đầu tư và nhân dân".

"Có thực mới vực được đạo"… từ suy nghĩ đó, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã tập trung chỉ đạo các cấp, các ngành chăm lo nhà ở cho đối tượng chính sách và bà con nghèo vùng sâu, vùng xa. Cả hệ thống chính trị và bộ máy quản lý nhà nước các cấp đã "nhất hô, bá ứng" vào cuộc. Tỉnh đã chỉ đạo vay Ngân hàng Đầu tư - Phát triển 100 tỷ đồng để lo cho chương trình này. Ngoài ra, bằng nhiều cách làm linh hoạt, vận động các nguồn xã hội khác như từ thiện, nhân đạo cùng tiếp tay… nên chỉ sau 2 năm (2004 và 2005), tỉnh đã hoàn thành xuất sắc đề án xây dựng 4.340 căn nhà tình nghĩa, nhà tình thương với con số tuyệt đối là 4.525 căn. Đồng thời, công tác đào tạo, giải quyết việc làm cũng đạt được kết quả phấn khởi. Cùng thời gian này, tỉnh đã có hơn 33.000 lao động được đào tạo nghề, tuyển dụng và xuất khẩu hàng ngàn lao động sang Malaysia, hạ tỷ lệ thất nghiệp xuống còn 2,3%...

Tỉnh cũng dồn sức đẩy mạnh việc phát triển kinh tế nông nghiệp, xây dựng nhiều mô hình sản xuất dựa trên thế mạnh sẵn có, kêu gọi sự trợ giúp của các nhà khoa học, quảng bá thương hiệu các mặt hàng nông sản "Made in Hậu Giang". Hiện tại các mặt hàng khóm Cầu Đúc, bưởi Năm Roi Phú Hữu, mía và cá thác lác cườm... đã trở thành sản phẩm nông nghiệp chủ lực của địa phương.

Đến diện mạo mới

Song song với phát triển nông nghiệp có định hướng, tỉnh đang tìm cách giảm dần tỷ trọng nông nghiệp, hướng đến phát triển công nghiệp và thu hút đầu tư. Năm 2007, nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước như: Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy (Vinashin), Tập đoàn Giấy Lee & Man (Hong Kong - Trung Quốc), Tập đoàn Điện lực Pháp (EDF), Cty CP Thủy sản Minh Phú, Cty CP Thủy sản Cà Mau (Camimex), Cty CP Thủy sản XNK Cần Thơ (Caseamex), Cty Xây dựng Tân Tạo ở TP HCM… đã có chuyển động tích cực, triển khai kế hoạch đầu tư. KCN Sông Hậu, CCN Tân Phú Thạnh, CCN tập trung Phú Hữu A - "bệ phóng" ven sông Hậu, kết hợp trục giao thông quốc lộ 1A và quốc lộ 91C (Nam Sông Hậu đang được Trung ương triển khai nối liền Cần Thơ-Hậu Giang - Sóc Trăng, Bạc Liêu) sẽ hình thành thế phát triển CN, tiểu thủ CN và đô thị mới cho tương lai. Tỉnh tiếp tục xúc tiến quy hoạch xây dựng khu đô thị - công nghiệp Sông Hậu với diện tích 3.220 ha (bao gồm cả KCN Sông Hậu) với lợi thế "tiền sông, hậu lộ" được nhiều nhà đầu tư chú ý.

Chăm chút tiến độ triển khai các dự án không chỉ là nhiệm vụ của Ban quản lý KCN tỉnh, Ban BTTH-GPMB tỉnh, hay riêng một cơ quan nào. Bản thân Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Phong Quang nghe việc gì có "lăn tăn" dù nhỏ, ở bất kỳ đâu là "xông" đến ngay. Ngày chủ nhật nọ, đang ngồi uống trà với người viết, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Thành Lập phải đột ngột bỏ dở vì "tháp tùng Bí thư Tỉnh ủy đi công trình Vinashin ngay". Chúng tôi "bay" theo chuyến đi và có dịp hiểu thêm tính cách ông Hai Quang. Và ngay hôm sau, đầu giờ sáng thứ hai, vị "Tổng giám đốc của các tổng giám đốc" triệu tập họp đột xuất Thường trực UBND và các cơ quan hữu quan. Biện pháp thống nhất là khẩn trương giải quyết ngay cho mấy hộ còn lại ở ấp Phú Nhơn, xã Đông Phú bàn giao mặt bằng để công trình xây dựng cầu cảng Vinashin không chậm tiến độ. "Mình đã hứa, người ta đã ứng tiền trước, mà để chậm thì coi gì được" - Bí thư Tỉnh ủy tâm sự với phóng viên Diễn đàn Doanh nghiệp.

"Hiện tượng" Hậu Giang được dư luận quan tâm - Bởi điều tâm đắc nhất đó là yếu tố con người, quan điểm, cách làm của sức mạnh đoàn kết. Lãnh đạo gương mẫu, quyết liệt và giải pháp thấu tình đạt lý; cán bộ - công chức dốc lòng vì công việc, vì sự nghiệp chung thì kết quả khả quan cầm chắc trong tay.

Huy Bình - Hữu Hiệp