Liên quan đến chính sách tài khóa, sự tác động của số thu và chi NSNN lên áp lực lạm phát, CafeF đã có cuộc trao đổi ngắn với Ts. Phạm Đỗ Chí về vấn đề này.

Như ông có nói thu và chi tăng lên hàng năm có sự đóng góp của yếu tố lạm phát và sự giảm giá đồng nội tệ, trong khi đó tỷ lệ thu NSNN trên GDP không tăng. Vậy ông có gợi ý gì cho Chính phủ để cải thiện vấn đề trong thu - chi NSNN?

Năm 2011 mặc dù GDP tăng trưởng chậm lại nhưng số thu và chi NSNN lại tăng lên. Điều này khiến dư luận vội mừng tài chính của chúng ta khả quan và vượt thành tích. Nhưng nếu xem xét kỹ chúng ta sẽ thấy tồn tại vấn đề - chúng tôi gọi đó là "Index problem".



Khi xây dựng dự toán ngân sách năm 2011 chúng ta dự kiến GDP tăng trưởng 7%, lạm phát 7%, tỷ giá là 19.500 đồng/ USD. Nhưng thực tế sau 1 năm thực hiện GDP chỉ tăng 5,9%, lạm phát vượt chỉ tiêu đạt 18,5%, tỷ giá 20.000 ~ 21.000 đồng/USD.

Vì lý do này, số thu đã tăng vùn vụt theo lạm phát và theo tỷ giá (ảnh hưởng đến nguồn thu có gốc nhập khẩu như thuế nhập khẩu và tiêu thụ đặc biệt hàng nhập khẩu; chi cũng sẽ cao hơn do tỷ giá cao hơn). Tôi cho rằng đây là vấn đề quan trọng số một trong mục tiêu ổn định lạm phát năm 2012.

Trước giờ chúng ta đổ dồn cho chính sách tiền tệ đóng vai trò chủ đạo để giảm lạm phát – năm 2011 lãi suất đã đẩy lên 18% nhưng lạm phát vẫn cao. Vậy bài thuốc ở đây chính là số thu và chi NSNN. Bởi tôi cho rằng chính dự báo thu chi NSNN là tác giả chính của tình trạng lạm phát cao.

Theo tôi năm nay Chính phủ dù cố gắng kiểm soát chặt tiền tệ nhưng nếu vẫn dùng dự toán ngân sách như đã đề ra lúc đầu, thì vẫn còn ấn chứa nguy cơ tỷ lệ lạm phát 2 con số chứ không 1 con số như mục tiêu. 

Tôi mong rằng, Quốc hội, Ủy ban Ngân sách xem lại dự toán ngân sách năm nay. Bởi dự toán thu và chi NSNN năm 2012 đều bao gồm 1 tỷ lệ lạm phát rất cao. Bây giờ nên giảm hẵn mấy chục phần trăm so với dự toán thu – chi ban đầu thì số bội chi ngân sách mới giảm tuyệt đối, qua đó giảm bớt áp lực tiền tệ.

Nếu chúng ta vẫn giữ số thu và chi NSNN cao - nó chỉ phản ánh mức lạm phát cao, GDP danh nghĩa cao  thì bội chi NSNN so với GDP dù có giữ được thì số tuyệt đối bội chi NSNN tăng lên rất cao. Điều này hàm chứa cung tiền tăng rất nhanh.

Ông nói dự toán NSNN là “tác giả chính”. Một thực tế ở Việt Nam trong nhiều năm qua là quyết toán luôn vượt dự toán ở tỷ lệ cao. Vậy chúng ta nên ưu tiên điều chỉnh dự toán hay cải thiện việc tuân thủ các kỷ luật tài khóa?

Quyết toán luôn cao hơn dự toán không chỉ ở chi tiêu nhiều hơn mà vấn đề quan trọng hơn như tôi đã nói là có “index problem” . Chúng ta luôn dự toán NSNN năm nay cao hơn năm trước một tỷ lệ % nhất định.

Quyết toán và dự toán thu NSNN qua các năm

Vì vậy, các cơ quan chức năng phải xem xét lại một cách nghiêm túc chu trình dự toán ngân sách để chặt đứt  cái “nhầm lỗi” này (index problem – PV) – cái mà còn có thể kéo dài nhiều năm và làm cho lạm phát vẫn là vấn đề nhức nhối trong nhiều năm nữa.

Vậy gợi ý chính sách của ông chính là giải quyết vấn đề trong dự toán thu – chi NSNN?

Vấn đề dứt điểm là xem xét lại số thu – chi trong dự toán NSNN năm 2012, dù bây giờ là tháng 2/2012 nhưng vẫn còn kịp để điều chỉnh.

Nếu chúng ta giảm đi 20 – 30% dự toán ban đầu cả thu và chi thì bội chi NSNN vẫn giới hạn ở mức khoảng 4,5%GDP. Nhưng thu – chi ngân sách giảm thì áp lực tiền tệ sẽ giảm qua đó sẽ có tác động tích cực đến mục tiêu kiềm chế lạm phát. Một khi áp lực lạm phát giảm, lãi suất ngân hàng sẽ giảm, thị trường chứng khoán và bất động cũng sẽ khởi sắc hơn.

Bên cạnh đó kỷ luật tài khóa cũng phải tuân thủ.  
 
Chân thành cám ơn ông!

Năm 2012 dự toán tổng thu ngân sách và viện trợ là 740.000 tỷ đồng, tổng chi NSNN không bao gồm chi trả nợ gốc là 852.760 tỷ đồng, chi trả nợ gốc dự kiến là 50.340 tỷ đồng. Bội chi NSNN dự kiến là 140.200 tỷ đồng.