Lo thị trường thu hẹp

Cú tăng lệ phí trước bạ với ô tô cá nhân tại thành phố Hồ Chí Minh lên 15%, tại Hà Nội lên 20% và phí cấp biển số tại Hà Nội lên 20 triệu đồng/xe bắt đầu từ 1/1/2012 đã làm cho các DN ô tô thất vọng.

Nói về quyết định trên các DN đều cho rằng đây là "cú đánh" mạnh vào thị trường ô tô, khiến cho quy mô bị thu hẹp và không còn hấp dẫn với các nhà đầu tư.

Trước đó, Toyota Việt Nam đã từng có kế hoạch phát triển dòng xe Innova. Tuy nhiên, việc Chính phủ liên tục thay đổi chính sách và với việc áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt (từ ngày 1/4/2009), khiến cho sản lượng khoảng mẫu xe này chỉ còn 7.500 xe trong năm 2010, giảm tới 50% so với năm 2008. Với những lý do đó, Toyota không thể tiếp tục tăng tỷ lệ nội địa hóa cho dòng xe Innova tại Việt Nam.

GM Việt Nam, Honda Việt Nam, Suzukuki Việt Nam... cho biết không có kế hoạch đầu tư gì vào Việt Nam năm 2012.

Trong khi đó, Suzuki Nhật Bản vừa cho biết họ sẽ xây dựng một nhà máy sản xuất động cơ ô tô ở Indonesia với số vốn 30 tỷ Yên, một phần trong kế hoạch nâng công suất sản xuất xe bốn bánh lên hơn 100.000 chiếc/năm tại đất nước "Vạn đảo". Hiện hãng đã mua một khu vực rộng 1,3 triệu m2 để xây nhà máy trên. Suzuki cho hay tất cả những động cơ được sản xuất tại nhà máy này sẽ được sử dụng cho các mẫu xe bốn bánh sản xuất tại Indonexia để bán ra thị trường Đông Nam Á. Chưa dừng lại, Suzuki còn tuyên bố sẽ đầu tư thêm 20 tỷ Yên để mở rộng hoạt động sản xuất xe bốn bánh tại đây.

Ford đang có các kế hoạch phát triển đầy tham vọng tại châu Á - Thái Bình Dương. Năm 2010 Ford đã đầu tư 1 tỷ USD vào nhà máy sản xuất ô tô thứ 3 tại Thái Lan. Tháng 9/2011, Ford đã khởi công xây dựng nhà máy sản xuất thứ hai trị giá 1 tỷ USD tại bang miền Tây Gujarat (Ấn Độ). Ford  cũng  đang triển khai chương trình đầu tư khổng lồ vào khu vực châu Á- Thái Bình Dương, nơi hãng đang đặt cược vào sự bùng nổ của các nền kinh tế ở phía Đông, với các đầu tàu là Trung Quốc và Ấn Độ. Chủ tịch Ford tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương và châu Phi, ông Joe Hinrichs cho biết, hãng đang xây dựng 7 cơ sở sản xuất mới tại châu Á. Tuy nhiên trong kế hoạch của Ford không có dự án nào tại Việt Nam.

Toyota mới đây cũng đã đầu tư thêm 250 triệu USD vào Indonexia để phát triển mẫu xe Innova trước đây đã có kế hoạch phát triển tại Việt Nam nhưng không thành để tiêu thụ tại thị trường Đông Nam Á.

Mitsubishi cũng vậy, tại Việt Nam chẳng có kế hoạch dài hạn nào ngoài nhập linh kiện về lắp ráp với sản lượng vài nghìn xe/năm, nhưng cuối năm 2010 cũng đã đầu tư 400 triệu USD vào sản xuất ô tô tại Indonexia.

Tại sao các nhà sản xuất ô tô lớn hàng đầu thế giới không ngừng tăng vốn, tăng nội đia hoá tại các nước trong khu vực Đông Nam Á, Ấn Độ thì họ lại không đầu tư vào Việt Nam? Mặc dù Việt Nam là một thị trường lớn với khoảng 100 triệu dân vào năm 2020, đủ hấp dẫn các nhà sản xuất ô tô, nền kinh tế đang phát triển khá nhanh, nhu cầu và sức mua ngày càng tăng, chi phí nhân công thấp. Câu trả lời này được dành cho các nhà làm chính sách.

Ông Lê Dương Quang, Thứ trưởng Bộ Công thương thừa nhận, việc Toyota hay Ford không chọn Việt Nam để tiếp tục đầu tư là đáng tiếc cho ngành công nghiệp ô tô nước ta.

Ông Kijimotor, Giám đốc Marketing Toyota Việt Nam cho biết, ở những quốc gia đông dân như Indonexia, các nhà làm chính sách rất quan tâm đến tạo việc làm cho người dân. Với dân số đông, mỗi năm có thêm hàng triệu người bước vào tuổi lao động, vì vậy Chính phủ luôn quan tâm phát triển những ngành công nghiệp thu hút nhiều nhân lực. Công nghiệp ô tô là 1 ngành thu hút rất nhiều nhân lực bởi nó kéo theo sự phát triển của công nghiệp phụ trợ và các ngành sản xuất khác như thép, điện tử, hoá chất, nhựa... Theo tính toán, ngành công nghiệp ô tô có quy mô 500.000 xe/ năm cũng thu hút  trên 1 triệu lao động với hàng nghìn DN tham gia cung ứng; không những vậy nó lại là ngành sản xuất mang lại giá trị gia tăng cao.