Hội chợ Triển lãm Bất động sản (VPF 2010)Đạm Phú Mỹ: Tiến thoái lưỡng nan
Cập nhật :
08/06/2009 08:54
Mặc dù đang thống lĩnh thị trường nội địa, nhưng trong thời gian tới cơ hội để có được lợi nhuận cao như thời gian qua của đạm Phú Mỹ là không dễ dàng.
Hiện tại, các cổ đông nhỏ của DPM đã thông qua quyết định không đầu tư vào nhà máy đạm Cà Mau có công suất tương đương nhà máy đạm Phú Mỹ là 800.000 tấn/năm. Nguyên do là tổng mức đầu tư của nhà máy đạm Cà Mau lên tới 900 triệu USD, gấp đôi số vốn đầu tư cho nhà máy đạm Phú Mỹ trước đây.
Vừa chậm vừa đắt
Việc tổng mức đầu tư của nhà máy đạm Cà Mau bị phụ trội hơn so với đạm Phú Mỹ là do nhà máy đạm Phú Mỹ sử dụng nguồn vốn nhà nước để đầu tư nên phải chịu sự kiểm soát của các cơ quan hữu trách. Vào thời điểm năm 2005, thay vì chọn hình thức “nhân đôi” - tức là chọn ngay nhà thầu phát triển dự án đạm Phú Mỹ cho dự án nhà máy đạm Cà Mau và chấp nhận đề xuất của nhà thầu tăng tổng mức đầu tư thêm khoảng 50 triệu USD thì các cơ quan chức năng lại chọn hình thức đấu thầu với mong muốn giảm được giá!
Năm 2004 dù mới hoạt động, DPM đã lãi 146 tỷ đồng; năm 2005 lãi 791 tỷ và năm 2006 lãi 1.161 tỷ
Nhưng trái ngược với tính toán của cơ quan hữu trách, giá thầu không những cao hơn giá đề xuất trước đó của nhà thầu làm nhà máy đạm Phú Mỹ mà còn không có nhiều nhà thầu tham gia. Sau 2 lần tăng tổng mức đầu tư lên cho “kịp” với giá chào của nhà thầu, chủ đầu tư là Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) cuối cùng cũng đã ký hợp đồng tổng thầu EPC xây dựng nhà máy đạm Cà Mau với nhà thầu là Công ty thiết kế Vũ Hán (Wuhuan Engineering Co., Ltd) và Tổng công ty Xuất nhập khẩu máy Trung Quốc (China National Machinery Imp & Exp Corp) với mức giá xấp xỉ 900 triệu USD, chưa kể thời gian chậm hơn so với phương thức “nhân đôi” khoảng 3 năm!
Nay các cổ đông nhỏ của DPM đã không chấp nhận việc DPM mua lại nhà máy đạm Cà Mau bởi lý do rất đơn giản là kém hiệu quả, nếu so với mức đầu tư chỉ chưa tới 500 triệu USD cho đạm Phú Mỹ. Đặc biệt, khi giá khí cung cấp cho DPM là 1,3 USD/triệu BTU (đơn vị năng lượng nhiệt theo chuẩn của Anh, Mỹ), trong khi mức giá cho đạm Cà Mau được tính theo giá dầu quốc tế, và với mức giá dầu là 50 USD/thùng thì giá khí của Cà Mau cũng xấp xỉ 3,5 USD/ triệu BTU.
Trước đó, kết quả kinh doanh của DPM đã vượt xa mong đợi so với khi các cấp có thẩm quyền quyết định đầu tư nhà máy này. Năm 2004 dù mới hoạt động, DPM đã lãi 146 tỷ; năm 2005 lãi 791 tỷ đồng và năm 2006 lãi 1.161 tỷ đồng. Một mức lãi ít doanh nghiệp nào mới thành lập như DPM có thể mơ đến.
Không “ôm” không xong
Tuy nhiên, khoản lãi lớn nói trên không đơn thuần do thành quả kinh doanh vượt trội của DPM mà chủ yếu do được Nhà nước ưu đãi bán nguyên liệu chính với giá thấp. Theo dự án ban đầu đầu tư xây dựng nhà máy đạm Phú Mỹ thì giá thành đạm của Nhà máy dự kiến từ 180 - 220 USD/tấn, trong khi giá bán đạm chỉ là 180 USD/tấn. Do đó, để đảm bảo cho DPM hoạt động tốt thì giá bán khí cho DPM được Nhà nước chấp nhận ở mức 1,3 USD/triệu BTU cho 10 năm đầu và 1,7 USD/triệu BTU cho 10 năm tiếp theo. Đây là mức giá rất ưu đãi bởi giá bán khí khô cho các doanh nghiệp khác luôn ở mức 3 - 3,3 USD/triệu BTU.
Với giá khí được ưu đãi như vậy cộng với công suất sản xuất luôn đạt trên 80% nên giá thành phân đạm của DPM thấp, chỉ 140 - 150 USD/tấn. Nhưng khi bán ra thị trường, giá bán đạm của nhà máy lại được “định” theo giá đạm nhập khẩu với giá 250 - 300 USD/tấn. Nếu như năm 2006 DPM lãi 1.161 tỷ đồng thì có tới 500 tỷ đồng là do chênh lệch giá khí đầu vào thấp. Khi chuyển sang hoạt động theo hình thức công ty cổ phần, TCT cổ phần Phân bón và Hóa chất Dầu khí cũng đã được đặc cách hưởng ưu đãi lớn về giá khí với giá chỉ là 1,3 USD/triệu BTU trong giai đoạn 2007 - 2009.
Khi giá dầu thế giới tăng mạnh hồi năm 2008, có lúc lên tới xấp xỉ 150 USD/thùng, giá phân đạm quốc tế cũng lên mạnh theo, tới khoảng 700 USD/tấn. Với giá khí đầu vào vẫn giữ nguyên thì việc DPM lãi lớn vào lúc đó là điều hiển nhiên. Chính bởi vậy nên thật dễ hiểu khi các cổ đông nhỏ của DPM khó có thể chấp nhận chia sẻ quyền lợi của mình nếu DPM phải gánh thêm đạm Cà Mau.
Do không đạt được thỏa thuận để DPM bỏ tiền đầu tư vào nhà máy đạm Cà Mau nên PVN đã quyết định thuê DPM quản lý và vận hành nhà máy đạm Cà Mau. Hiện tại, phần đào tạo nhân lực cho vận hành đạm Cà Mau đã bắt đầu được khởi động. Tuy nhiên, tại cuộc họp báo vào tháng 4/2009 vừa qua, các quan chức của DPM cũng thừa nhận chưa đàm phán về những vấn đề như: phí vận hành và quản lý nhà máy; sẽ bán đạm Cà Mau với thương hiệu “Đạm Phú Mỹ” hay xây dựng một thương hiệu độc lập là “Đạm Cà Mau”; thời hạn hợp đồng thuê quản lý…
Chắc chắn các cổ đông nhỏ của DPM sẽ phải cân nhắc rất kỹ việc DPM nhận quản lý và vận hành thuê nhà máy đạm Cà Mau, bởi nếu thúc đẩy thương hiệu “Đạm Cà Mau” với sản phẩm “hạt đục” - được xem là hợp thời hơn sản phẩm “hạt trong” của Đạm Phú Mỹ - thì việc kinh doanh của DPM sẽ bị ảnh hưởng sau này. Hành động này có thể coi là “tự bắn vào chân mình”. Đây là điều mà không cổ đông nhỏ nào của DPM mong muốn khi DPM không phải là cổ đông của đạm Cà Mau.
Sự việc sẽ còn phức tạp hơn nữa khi PVN mới đây đã chính thức đề xuất tăng giá bán khí từ mỏ Bạch Hổ và Rạng Đông cho các hộ tiêu thụ điện từ 2 USD/triệu BTU hiện nay lên 2,98 USD/triệu BTU ngay trong 6 tháng còn lại của năm 2009. Như vậy, giá khí cho đạm Phú Mỹ chắc chắn cũng có thay đổi so với mức giá ưu đãi hiện nay. Bà Vũ Thị Bích Ngọc- Trưởng ban Ban Phát triển thị trường của PVN cho hay, giá khí cho DPM từ năm 2010 sẽ theo giá khí thị trường, tức là ít nhất cũng phải là theo giá của khí Nam Côn Sơn. Mức giá khí Nam Côn Sơn ở thời điểm tháng 4/2009 đang là 3,48 USD/ triệu BTU với mức trượt giá là 2%/năm.
Tuy việc DPM có đầu tư vào đạm Cà Mau hay không vẫn chưa ngã ngũ, nhưng tất cả các yếu tố này cho thấy, cổ đông nhỏ của doanh nghiệp này xem ra chẳng có nhiều lựa chọn nào khác nếu không chấp thuận việc đầu tư vào nhà máy đạm Cà Mau do PVN là chủ đầu tư - đồng thời là cổ đông chi phối của DPM. Một quan chức của PVN cho hay, nếu DPM quyết định mua nhà máy đạm Cà Mau ở thời điểm này thì giá mua chắc chắn sẽ tốt hơn khi nhà máy đã đi vào vận hành, sản phẩm có thương hiệu và có thị trường.
Vừa chậm vừa đắt
Việc tổng mức đầu tư của nhà máy đạm Cà Mau bị phụ trội hơn so với đạm Phú Mỹ là do nhà máy đạm Phú Mỹ sử dụng nguồn vốn nhà nước để đầu tư nên phải chịu sự kiểm soát của các cơ quan hữu trách. Vào thời điểm năm 2005, thay vì chọn hình thức “nhân đôi” - tức là chọn ngay nhà thầu phát triển dự án đạm Phú Mỹ cho dự án nhà máy đạm Cà Mau và chấp nhận đề xuất của nhà thầu tăng tổng mức đầu tư thêm khoảng 50 triệu USD thì các cơ quan chức năng lại chọn hình thức đấu thầu với mong muốn giảm được giá!
Năm 2004 dù mới hoạt động, DPM đã lãi 146 tỷ đồng; năm 2005 lãi 791 tỷ và năm 2006 lãi 1.161 tỷ
Nhưng trái ngược với tính toán của cơ quan hữu trách, giá thầu không những cao hơn giá đề xuất trước đó của nhà thầu làm nhà máy đạm Phú Mỹ mà còn không có nhiều nhà thầu tham gia. Sau 2 lần tăng tổng mức đầu tư lên cho “kịp” với giá chào của nhà thầu, chủ đầu tư là Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) cuối cùng cũng đã ký hợp đồng tổng thầu EPC xây dựng nhà máy đạm Cà Mau với nhà thầu là Công ty thiết kế Vũ Hán (Wuhuan Engineering Co., Ltd) và Tổng công ty Xuất nhập khẩu máy Trung Quốc (China National Machinery Imp & Exp Corp) với mức giá xấp xỉ 900 triệu USD, chưa kể thời gian chậm hơn so với phương thức “nhân đôi” khoảng 3 năm!
Nay các cổ đông nhỏ của DPM đã không chấp nhận việc DPM mua lại nhà máy đạm Cà Mau bởi lý do rất đơn giản là kém hiệu quả, nếu so với mức đầu tư chỉ chưa tới 500 triệu USD cho đạm Phú Mỹ. Đặc biệt, khi giá khí cung cấp cho DPM là 1,3 USD/triệu BTU (đơn vị năng lượng nhiệt theo chuẩn của Anh, Mỹ), trong khi mức giá cho đạm Cà Mau được tính theo giá dầu quốc tế, và với mức giá dầu là 50 USD/thùng thì giá khí của Cà Mau cũng xấp xỉ 3,5 USD/ triệu BTU.
Trước đó, kết quả kinh doanh của DPM đã vượt xa mong đợi so với khi các cấp có thẩm quyền quyết định đầu tư nhà máy này. Năm 2004 dù mới hoạt động, DPM đã lãi 146 tỷ; năm 2005 lãi 791 tỷ đồng và năm 2006 lãi 1.161 tỷ đồng. Một mức lãi ít doanh nghiệp nào mới thành lập như DPM có thể mơ đến.
Không “ôm” không xong
Tuy nhiên, khoản lãi lớn nói trên không đơn thuần do thành quả kinh doanh vượt trội của DPM mà chủ yếu do được Nhà nước ưu đãi bán nguyên liệu chính với giá thấp. Theo dự án ban đầu đầu tư xây dựng nhà máy đạm Phú Mỹ thì giá thành đạm của Nhà máy dự kiến từ 180 - 220 USD/tấn, trong khi giá bán đạm chỉ là 180 USD/tấn. Do đó, để đảm bảo cho DPM hoạt động tốt thì giá bán khí cho DPM được Nhà nước chấp nhận ở mức 1,3 USD/triệu BTU cho 10 năm đầu và 1,7 USD/triệu BTU cho 10 năm tiếp theo. Đây là mức giá rất ưu đãi bởi giá bán khí khô cho các doanh nghiệp khác luôn ở mức 3 - 3,3 USD/triệu BTU.
Với giá khí được ưu đãi như vậy cộng với công suất sản xuất luôn đạt trên 80% nên giá thành phân đạm của DPM thấp, chỉ 140 - 150 USD/tấn. Nhưng khi bán ra thị trường, giá bán đạm của nhà máy lại được “định” theo giá đạm nhập khẩu với giá 250 - 300 USD/tấn. Nếu như năm 2006 DPM lãi 1.161 tỷ đồng thì có tới 500 tỷ đồng là do chênh lệch giá khí đầu vào thấp. Khi chuyển sang hoạt động theo hình thức công ty cổ phần, TCT cổ phần Phân bón và Hóa chất Dầu khí cũng đã được đặc cách hưởng ưu đãi lớn về giá khí với giá chỉ là 1,3 USD/triệu BTU trong giai đoạn 2007 - 2009.
Khi giá dầu thế giới tăng mạnh hồi năm 2008, có lúc lên tới xấp xỉ 150 USD/thùng, giá phân đạm quốc tế cũng lên mạnh theo, tới khoảng 700 USD/tấn. Với giá khí đầu vào vẫn giữ nguyên thì việc DPM lãi lớn vào lúc đó là điều hiển nhiên. Chính bởi vậy nên thật dễ hiểu khi các cổ đông nhỏ của DPM khó có thể chấp nhận chia sẻ quyền lợi của mình nếu DPM phải gánh thêm đạm Cà Mau.
Do không đạt được thỏa thuận để DPM bỏ tiền đầu tư vào nhà máy đạm Cà Mau nên PVN đã quyết định thuê DPM quản lý và vận hành nhà máy đạm Cà Mau. Hiện tại, phần đào tạo nhân lực cho vận hành đạm Cà Mau đã bắt đầu được khởi động. Tuy nhiên, tại cuộc họp báo vào tháng 4/2009 vừa qua, các quan chức của DPM cũng thừa nhận chưa đàm phán về những vấn đề như: phí vận hành và quản lý nhà máy; sẽ bán đạm Cà Mau với thương hiệu “Đạm Phú Mỹ” hay xây dựng một thương hiệu độc lập là “Đạm Cà Mau”; thời hạn hợp đồng thuê quản lý…
Chắc chắn các cổ đông nhỏ của DPM sẽ phải cân nhắc rất kỹ việc DPM nhận quản lý và vận hành thuê nhà máy đạm Cà Mau, bởi nếu thúc đẩy thương hiệu “Đạm Cà Mau” với sản phẩm “hạt đục” - được xem là hợp thời hơn sản phẩm “hạt trong” của Đạm Phú Mỹ - thì việc kinh doanh của DPM sẽ bị ảnh hưởng sau này. Hành động này có thể coi là “tự bắn vào chân mình”. Đây là điều mà không cổ đông nhỏ nào của DPM mong muốn khi DPM không phải là cổ đông của đạm Cà Mau.
Sự việc sẽ còn phức tạp hơn nữa khi PVN mới đây đã chính thức đề xuất tăng giá bán khí từ mỏ Bạch Hổ và Rạng Đông cho các hộ tiêu thụ điện từ 2 USD/triệu BTU hiện nay lên 2,98 USD/triệu BTU ngay trong 6 tháng còn lại của năm 2009. Như vậy, giá khí cho đạm Phú Mỹ chắc chắn cũng có thay đổi so với mức giá ưu đãi hiện nay. Bà Vũ Thị Bích Ngọc- Trưởng ban Ban Phát triển thị trường của PVN cho hay, giá khí cho DPM từ năm 2010 sẽ theo giá khí thị trường, tức là ít nhất cũng phải là theo giá của khí Nam Côn Sơn. Mức giá khí Nam Côn Sơn ở thời điểm tháng 4/2009 đang là 3,48 USD/ triệu BTU với mức trượt giá là 2%/năm.
Tuy việc DPM có đầu tư vào đạm Cà Mau hay không vẫn chưa ngã ngũ, nhưng tất cả các yếu tố này cho thấy, cổ đông nhỏ của doanh nghiệp này xem ra chẳng có nhiều lựa chọn nào khác nếu không chấp thuận việc đầu tư vào nhà máy đạm Cà Mau do PVN là chủ đầu tư - đồng thời là cổ đông chi phối của DPM. Một quan chức của PVN cho hay, nếu DPM quyết định mua nhà máy đạm Cà Mau ở thời điểm này thì giá mua chắc chắn sẽ tốt hơn khi nhà máy đã đi vào vận hành, sản phẩm có thương hiệu và có thị trường.
Xuân Diệu